Een roep om conceptuele helderheid

Participeren: wie doet wat? Waar leidt dat toe?

Op 29 februari rapporteerde het NRC over een toename in het aantal vrijwillige buurtwachten in Nederland. Dit bericht is gebaseerd op onderzoek van Vasco Lub (Erasmus Universiteit). Het artikel is slechts één illustratie van wat we in de wereld om ons heen zien als vormen van participatie, co-productie of co-creatie.

In de slimme stad, informeren burgers elkaar over omleidingen, snelheidscontroles en parkeerplaatsen. In het park ruimen burgers samen zwerfafval op en in de zorg nemen burgers verantwoordelijkheid voor hun behandeling via apps en speciaal ontwikkelde programma’s. Voor de actief betrokkenen, is het onderscheid tussen de termen co-productie, co-design, en co-creatie als vorm van participatie niet zo relevant. In het wetenschappelijk landschap zien we op dit moment verschillende artikelen verschijnen waarin gepoogd wordt conceptuele helderheid te verschaffen. Er worden modellen ontwikkeld om verschillende vormen van co-productie en co-creatie inzichtelijk en meetbaar te maken.

Ander daglicht
Een eerste voorbeeld is een bijdrage die in 2016 verschijnt in Public Management Review van Osborne, Radnor en Strokosch met de titel: Co-production and the co-creation of value in public services: a suitable case for treatment. In deze bijdrage wordt gesteld dat co-productie als concept niet helder gedefinieerd is en in de praktijk van het beleid een wooly word is. In deze bijdrage wordt conceptuele helderheid gebracht door niet alleen gebruik te maken van bestuurskundige literatuur maar ook van de servicemanagementliteratuur.
De combinatie van beide stromingen dwingt om de betrokkenheid van gebruikers in een ander daglicht te plaatsen. Gesteld wordt dat co-productie en daarmee de betrokkenheid van de gebruikers essentieel is omdat de geleverde service niet eens tot stand kan komen zonder de betrokkenheid van de gebruiker. Met deze insteek wordt het co-productieproces gezien als een intrinsieke eigenschap van dienstverlening.
Voortbordurend op dit idee komen de auteurs op een nadere indeling van vormen van co-productie en co-creatie waarbij een onderscheid gemaakt wordt naar de mate van vrijwilligheid in het co-productieproces en in hoeverre er sprake is van een individuele service of een breder service systeem met meerdere gebruikers. Zo wordt het mogelijk om termen als co-design en co-innovatie en co-constructie eveneens in een analytisch raamwerk te plaatsen. Waarbij co-innovatie bijvoorbeeld gebruikt wordt voor ouders die in de UK samen initiatief nemen bij het oprichten van free schools voor hun kinderen waarbij de ouders de verantwoordelijkheid nemen een managementstructuur op te zetten.

Onderscheid
Een tweede voorbeeld is een bijdrage in Public Administration Review van Brandsen en Honingh met de titel Distinguishing different types of co-production: A conceptual analysis based on the classical definitions. In deze bijdrage wordt betoogd dat het noodzakelijk is om conceptuele helderheid te verschaffen om beter zicht te kunnen krijgen op de precieze werking en effecten van co-productie. De auteurs stellen dat er een onderscheid gemaakt moet worden tussen co-productie waarbij de gebruikers betrokken zijn bij de ontwikkeling (design) en implementatie van een dienst of service of uitsluitend bij de implementatie.
Daarnaast is het bij co-productie de vraag of de gebruiker betrokken is bij de primaire dienst van een organisatie of niet. Een alumnus kan bijvoorbeeld spreken tijdens een open dag op de universiteit of een gastcollege verzorgen in het reguliere onderwijs. In het eerste geval draagt de alumnus bij aan het werk van de universiteit, maar in het tweede geval wordt er een daadwerkelijke bijdrage geleverd aan de primaire taak van de universiteit, het onderwijzen. De auteurs betogen dat de verschillende vormen van co-productie een eigen dynamiek teweeg zullen brengen voor betrokken gebruikers en organisatieleden. Vanuit die gedachte en om beleidsassumpties te kunnen toetsen, is een dergelijk conceptueel onderscheid relevant.

Vond je dit artikel interessant? Lees alle artikelen van Marlies Honingh
Deel dit artikel

Er zijn nog geen reacties op dit artikel
Dankjewel voor je bijdrage
We hebben je reactie doorgestuurd naar de redacteur(en) van dit artikel en redactie van platform O. Deel het artikel en jouw bijdrage ook met je omgeving om discussie te stimuleren.