Winnaars Scriptieprijs Werken in het Openbaar Bestuur bekend

Josine van den Elsen wint met haar onderzoek naar duurzame inzetbaarheid van rijksambtenaren de Scriptieprijs Werken in het Openbaar Bestuur 2018. Ook scripties over conflicten tussen publieke waarden, de rol van vertrouwen en knelpunten bij intersectorale samenwerking vallen in de prijzen.

Jaarlijks reikt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) prijzen uit voor de meest originele en beleidsrelevante scripties die betrekking hebben op het werken in het openbaar bestuur. Met de inzending Ouder worden is eigenlijk best vernieuwend sleept Josine van den Elsen deze editie de eerste prijs in de wacht. In haar masterscriptie voor de studie Bestuurskunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam toont ze aan dat leeftijd geen eenduidig effect heeft op de duurzame inzetbaarheid van rijksambtenaren.

Van den Elsen laat op overtuigende wijze zien dat deze relatie tussen leeftijd en inzetbaarheid wordt gemodereerd door de emotionele en fysieke werkbelasting, aldus Marc Allessie, juryvoorzitter en interim directeur Ambtenaar en Organisatie bij het ministerie. ‘Een goed en degelijk uitgevoerd onderzoek – dat veel trekken vertoont van een proefschrift – en bovendien een zeer relevant onderwerp betreft. Josine slaagt erin om bij een vertrouwd onderwerp toch enkele mooie nuances te laten zien.’

Feiten versus stereotyperingen
Van den Elsen, inmiddels werkzaam als rijkstrainee bij de Inspectie van het Onderwijs, keek specifiek naar de invloed van het werktype en de werkbelasting van ambtenaren. ‘Het is niet vanzelfsprekend dat de duurzame inzetbaarheid van medewerkers met de jaren afneemt,’ concludeert ze. ‘Een stijgende leeftijd heeft geen effect op de veerkracht van ambtenaren. We zien wel dat de motivatie lichtelijk daalt. Maar daar staat tegenover dat de energie bij de oudere generatie vaak toeneemt. Waar jongeren nog wel eens over hun grenzen heen kunnen gaan, maken ouderen vaak heel bewuste keuzes.’

‘Dat de duurzame inzetbaarheid van medewerkers met de jaren afneemt, is niet vanzelfsprekend’

Het is zaak dat iedereen op de werkvloer serieus wordt genomen, stelt de bestuurskundige. Haar advies: biedt gelijke kansen aan de ouderen binnen het rijk en communiceer over feiten versus stereotyperingen. Daarnaast vraagt ze aandacht voor het fenomeen job crafting. ‘Door een medewerker zelf aanpassingen te laten doen in het werk, worden de taken beter toegespitst op waar de sterke punten liggen van deze medewerker,’ legt ze uit. ‘Ouderen zijn minder geneigd van baan te wisselen. Juist daarom is het belangrijk dat zij binnen het huidige werk de mogelijkheid krijgen om zich te ontwikkelen. Op die manier blijven ze gemotiveerd.’

Ook adviseert ze om medewerkers de mogelijkheid te bieden het zittende werk af te wisselen met werk in een andere houding. De fysieke en emotionele werkbelasting van de rijksambtenaar zou wat haar betreft omlaag moeten. Bijvoorbeeld door het gebruik van andere materialen en het aanbieden van workshops gericht op persoonlijke reflectie.

Meer creativiteit
De tweede prijs gaat naar Noel Andriessen, afgestudeerd in Bestuurs- en Organisatiewetenschappen aan Universiteit Utrecht. In zijn bachelorscriptie Kunstenaars mogen ook wel een beetje lastig zijn onderzoekt hij de knelpunten in de intersectorale samenwerking rondom de maatschappelijk relevante kunstzinnige projecten van Sense of Place. Andriessen houdt een pleidooi voor meer creativiteit bij het oplossen van de wicked problems waar de overheid mee te maken heeft. Kunst kan volgens hem als bindmiddel dienen.

‘Steeds vaker zien we complexe maatschappelijke problemen waar geen pasklare oplossing voor is en die buiten het oplossend vermogen liggen van een individuele organisatie of instantie,’ stelt Andriessen. De nodige samenwerking tussen organisaties uit verschillende sectoren komt in de weerbarstige praktijk vaak nog niet van de grond. Andriessen: ‘Er ontstaat frictie door verschillende interpretaties van elkaars belangen en het organisatienetwerk. Dat is jammer, want de potentie van samenwerking wordt vaak breed erkend. Het is niet noodzakelijk dat alle belangen gelijk zijn. Het gaat erom dat iedereen ze begrijpt en respecteert.’

Vertrouwen aan de voorkant
Anne-Marie Buis eindigt met haar scriptie De rol van vertrouwen bij een wendbare overheid voor de Hogeschool voor Toegepaste Filosofie op een gedeelde derde plek. Buis, werkzaam als adviseur Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk, pleit voor vertrouwen als grondhouding en vraagt om meer aandacht voor gedeelde opvattingen, waarden en normen.

‘We hebben vertrouwen aan de voorkant nodig’

‘Vertrouwen wordt als belangrijkste voorwaarde genoemd om professionele ruimte te geven en te nemen. Bureaucratische waarden zijn er juist op gericht die ruimte te beperken,’ stelt Buis. ‘We hebben vertrouwen aan de voorkant nodig. Geen naïef of blind vertrouwen maar geïnformeerd vertrouwen. Dit vertrouwen vraagt om andere vaardigheden van medewerkers en leidinggevenden, en doet een ander appel op de onderlinge relaties. Het raakt aan de cultuur van een organisatie.’

Botsende waarden
Buis deelt haar derde plek met Janno Meijer, alumnus van de studie Management van de Publieke Sector aan Universiteit Leiden en nu werkzaam als docent bij diezelfde universiteit.  Meijer onderzocht in zijn masterscriptie Puur of pluralisme? de conflicten tussen publieke waarden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

‘Dierenwelzijn is steeds belangrijker geworden als publieke waarde. Tegelijkertijd legt de overheid de nadruk op efficiënt en effectief werken. Daar botsen belangen,’ zegt Meijer. ‘Toch hoeft het dienen van meerdere heren op operationeel niveau niet per definitie tot waardenconflicten te leiden.’ 

Over de Scriptieprijs Werken in het Openbaar Bestuur
De scriptieprijs is een initiatief van de directie Ambtenaar en Organisatie van het ministerie van BZK. Doel van de prijs is studenten stimuleren onderzoek te doen op het terrein van arbeid en organisatie in het openbaar bestuur. Tijdens het WERKcongres op 2 november 2017 is de prijs voor het eerst uitgereikt aan Lysanne van Schaik. Zij won met haar inzending Professionalism als uitdaging tegen burn-out. Naast een geldbedrag krijgen de winnaars de uitnodiging om een dag mee te lopen met een topmanager uit het openbaar bestuur.

Bekijk ook de video’s van de zes genomineerden:

Josine van den Enden
Noel Andriessen
Anne-Marie Buis
Janno Meijer
Hanna Hulst
Irene Bauer

Vond je dit artikel interessant? Lees alle artikelen van Rianne Waterval
Deel dit artikel

Er zijn nog geen reacties op dit artikel

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*