Alle publicaties van
  • Van 20 tot en met 26 januari 2018 staan e-health en zorgvernieuwing 7 dagen centraal tijdens de tweede nationale e-health week. Meer dan 200 zorgorganisaties, onderwijsinstellingen, gemeenten en bedrijven organiseren demonstraties, innovatielabs, workshops en webinars over sociale innovatie met digitale ondersteuning in gezondheid en zorg. De bewindspersonen van VWS, collega’s van de bestuursraad en ik bezoeken in die...
  • Jelle van Haaster is Jonge Ambtenaar van het Jaar 2018 geworden. Van Haaster is researcher cyber operations bij het ministerie van Defensie. Inspecteur van politie Dwight van van de Vijver won de publieksprijs. De andere finalisten Shirley Elands (adviseur product- en procesinnovatie bij het Kadaster) en Wouter Struijk (Beleidsadviseur Jeugd & Onderwijs bij de gemeente...
  • Deel 2
    Graag wil ik toosten op het nieuwe jaar. Dit of woorden van gelijke strekking vormen de afsluitende woorden van de traditionele nieuwjaarstoespraken van commissarissen van de Koning of burgemeesters. In hun toespraken wensen zij inwoners het beste voor het nieuwe jaar toe, maar dat is zeker niet het enige. Nieuwjaarstoespraken dienen ook uitdrukkelijk als instrument...
  • Het tussenbericht van de Staatscommissie parlementair stelsel[1] munt uit door rust, degelijkheid en nuance. Toch was de aanleiding voor het instellen van de commissie indertijd vooral ergernis. Ergernis bij met name de VVD over de rol die de Eerste Kamer ten tijde van het kabinet-Rutte II was gaan spelen. In de beleving van - overigens...
  • Wat kunnen we leren van internationale vergelijkingen?
    Wat is goed bestuur? Een definitie daarvan is niet eenvoudig te geven. Definities bevatten onvermijdelijk kernwaarden waarvan sommige op gespannen voet staan met elkaar. Welke waarden we voorrang geven, verschilt met de tijd. Daarnaast bepaalt onze culturele achtergrond sterk hoe wij invulling geven aan goed bestuur. Is onze invulling niet te veel op westerse leest...
  • Deel 1
    Graag wil ik toosten op het nieuwe jaar. Dit of woorden van gelijke strekking vormen de afsluitende woorden van de traditionele nieuwjaarstoespraken van commissarissen van de Koning of burgemeesters. In hun toespraken wensen zij inwoners het beste voor het nieuwe jaar toe, maar dat is zeker niet het enige. Nieuwjaarstoespraken dienen ook uitdrukkelijk als instrument...
  • Uitreiking 18 januari
    De Jonge Ambtenaar van het Jaar 2018 wordt 18 januari aanstaande bekendgemaakt tijdens een feestelijke bijeenkomst in Rotterdam. De kanshebbers zijn Jelle van Haaster (promovendus, ministerie van Defensie), Shirley Elands (innovatie-adviseur, Kadaster), Wouter Struijk (beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs, gemeente Schiedam) en Dwight van van de Vijver (inspecteur en landelijk projectleider, Nationale politie). Inmiddels is bekend wie...
  • Pleidooi voor een internationaal vergelijkend debat met open vizier
    Wat is goed bestuur? Een definitie daarvan is niet eenvoudig te geven. Definities bevatten onvermijdelijk kernwaarden waarvan sommige op gespannen voet staan met elkaar. Welke waarden we voorrang geven, verschilt met de tijd. Daarnaast bepaalt onze culturele achtergrond sterk hoe wij invulling geven aan goed bestuur. Is onze invulling niet te veel op westerse leest...
  • I-bewustzijn steeds belangrijker voor medewerkers
    In maart 2017 werd de BEL Combinatie (gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren) getroffen door een ransomware-aanval. De IT-systemen lagen er anderhalve dag (Burgerzaken) tot drie dagen uit. Gemeentesecretaris Else Ruizeveld de Winter en Chief Information Officer Caroline Algra vertellen wat er op dat moment gebeurde. En wat anderen daarvan kunnen leren, want dit kan elke...
  • De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) pleit voor gemeente-akkoorden, die niet 'grotendeels zijn dichtgetimmerd'. Zogenoemde procesakkoorden, die de samenleving uitnodigen om haar ideeën, kennis, kunde in te zetten ter behartiging van algemene belangen. In Kaag en Braassem hebben ze er ervaring mee. 'De aanleiding voor het onderzoek naar gemeenten-akkoorden komt voort uit het signalement...
  • Investeren in onderwijskwaliteit
    Met de introductie van een nieuwe ministerspost voor Basis- en Voortgezet onderwijs geeft kabinet Rutte III een duidelijk signaal af: het onderwijs is belangrijk en verdient voldoende (politieke) aandacht. Het kabinet neemt zich dan ook voor de aankomende regeerperiode te investeren in het onderwijs. Naast de leerling wil het kabinet investeren in de leraar: zij...
  • Nieuwjaarscolumn
    Niet Irma, Harvey of José. Maar de twitter-orkaan Donald deed het afgelopen jaar de hele wereld shaken. Ondertussen ontwaakt zich in onze landspolitiek een nieuwe frisse tijdgeest. Over dit alles hier een analyse én tip voor het politieke jaar 2018.  Terugblikkend op 2017 was het vooral de Amerikaanse twitter-president die met zijn America First de...
  • En hoe ze ‘werkt’    
    Als je invloedrijke instanties als de OECD, World Bank, en de Europese Commissie mag geloven, dan beginnen overheden bij het maken van beleid steeds beter te kijken naar hoe mensen zich echt gedragen: eerder als Homer Simpson dan homo economicus. Overheden worden steeds explicieter neergezet als gedragsbeïnvloeders gewapend met gedragswetenschappelijke inzichten en -methoden. Dit wordt...
  • Vereniging Markdal voert zelf de regie
    In het Markdal in Noord-Brabant hebben bewoners en ondernemers het heft in eigen hand genomen. Verenigd in de Vereniging Markdal duurzaam en vitaal voeren ze zelf de regie bij de ontwikkeling van het gebied. De provincie Noord-Brabant, de gemeenten Breda en Alphen- Chaam en het waterschap Brabantse Delta ondersteunen hen daarbij en zijn bestuurlijk verantwoordelijk....
  • Mensen die willen begrijpen wat zich momenteel in onze economie afspeelt doen er goed aan om het boek De winnaarseconomie van Koen De Leus te gaan lezen. Niet alleen beschrijft De Leus hoe de economie door technologische ontwikkelingen radicaal aan het veranderen is, ook brengt hij de winnaars en verliezers van de digitale revolutie goed...
  • Geen grootse blauwdrukken, wel graag een visie
    Het Huis van Thorbecke is ontworpen in een andere tijd. Het traditionele beeld, waarbij er een verdieping is voor rijk, een voor de provincies en een voor de gemeenten sluit niet meer aan bij de samenleving. Is het tijd voor een ingrijpende verbouwing van het Huis van Thorbecke of is een opknapbeurt en een nieuwe...
  • Raadsleden zijn ontevreden over de mogelijkheden om regionale besluitvorming te beïnvloeden. Zij beschouwen het toenemend aantal gemeenschappelijke regelingen als een bedreiging voor de lokale democratie. De ontevredenheid en zorg uit zich in de wens van raadsleden om in te kunnen grijpen. De populaire voorkeursinstrumenten zijn daarbij: besluiten ongeldig kunnen verklaren en deelname aan regionale samenwerking...
  • Op 24 november was de Ambtenaar 2.0 dag in de Kromhoutkazerne in Utrecht. Secretaris-generaal van Defensie Wim Geerts gaf bij de opening aan dat Defensie zoekt naar partnerschappen met andere overheden. Dat ze continu in verandering en beweging zijn, responsive to change om te overleven. Defensie staat open voor alles, mensen en ideeën. Ze willen verbindingen leggen die goed zijn...
  • Oproep aan raadsleden
    Op 17 november heeft de Democratic Challenge de website  ikverfrisdelokaledemocratie.nl gelanceerd. Doel van de website is om (potentiële) gemeenteraadsleden en anderen uit te dagen zich uit te spreken voor de vernieuwing van de lokale democratie. Dat kunnen ze doen door tien beloften te ondertekenen. Deze beloften zijn: Ik wil experimenteren met de raadsvergaderingen om burgers meer...
  • Een grote groep burgers voelt zich ‘niet of onvoldoende vertegenwoordigd, gehoord en serieus genomen’. Dat constateert de Staatscommissie parlementair stelsel in haar onlangs verschenen probleemverkennende rapport. Gaat het daarbij om de populistische burgers die de overheid nu eenmaal niet wíllen begrijpen of schort er iets aan de oriëntatie en het gedrag van de overheid naar...
  • Dialoogtafel platform O en Publiek Denken
    Innovatie is de motor van onze kenniseconomie. Nederland scoort dan ook goed op de lijstjes als innovatieland. Maar we moeten oppassen dat we niet te zelfgenoegzaam worden, waarschuwen vijf experts aan de dialoogtafel Nederland Innovatieland, die platform O, samen met Publiek Denken, 28 november jongstleden organiseerde. ‘Zijn er straks nog wel genoeg mensen met de...
  • Digitalisering van de overheid
    De verleiding is groot om over het eerste optreden van de staatsecretaris voor de digitalisering van de overheid, Raymond Knops, te schrijven. En iets te zeggen over zijn heldere benadering en zijn samenwerking met het parlement. De motie, die hem uitnodigde 'een plan te ontwikkelen dat er bij de overheid (departementen en uitvoeringsorganisaties) eenheid in...
  • 'Het gaat helemaal niet om Rutte, Pechtold of Asscher'
    Lokale politieke partijen bieden de kiezers een nieuwe herkenbaarheid. Nu al vormen ze eenderde van de lokale volksvertegenwoordigingen en de rek is er voorlopig nog niet uit. De landelijke partijen lukt het steeds minder goed om lokaal bestuurlijk en politiek talent aan te spreken, leden te werven en kiezers te overtuigen. Dat is primair een...
  • Maar wat als de burger het niet begrijpt?
    Een onderdeel van de doctrine van transparantie is dat de overheid zo veel mogelijk data ontsluit. Maar wat als de burger die data niet begrijpt? Als een boom in een bos omvalt en er is niemand in de buurt die het kan horen... maakt de boom dan wel geluid? Het is een bekend filosofisch raadsel,...
  • Versterking van de lokale democratie is vandaag de dag meer dan relevant. Mensen willen meer dan eens per vier jaar stemmen en mobiliseren zich steeds minder via traditionele wegen. Zo zijn de afgelopen jaren nieuwe vormen van (in)directe democratie ontstaan. Het openbaar bestuur doet er goed aan daarin mee te bewegen. Zoals het op 10...
  • Winnaars zijn Gerard Bakker (COA) en Staatsbosbeheer
    Gerard Bakker, bestuursvoorzitter van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), heeft de prijs voor Beste Overheidsmanager van het Jaar gewonnen. Hij ontvangt de award omdat hij ondanks de enorme complexiteit van de opgave en de grote politieke en maatschappelijke impact de hoge instroom van asielzoekers in 2015 en 2016 op een verbindende en energieke manier...
  • SER adviseert nieuw kabinet
    Stimuleer praktijkgerichte leervormen, geef het mbo een grote rol in een ‘leven lang leren en ontwikkelen’, jaag de samenwerking tussen scholen en bedrijfsleven aan én werk aan een sterk leerklimaat bij de mbo-instellingen. Dat zijn de aanbevelingen die de SER doet in zijn advies Toekomstgericht beroepsonderwijs Deel 2: voorstellen voor een sterk en innovatief beroepsonderwijs....
  • Een intergenerationele vergelijking
    Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Futur en Public Leadership Foundation hebben de werkwaarden van de verschillende generaties onder de loep genomen. Hiermee wordt getracht de generaties dichterbij elkaar te brengen op de werkvloer en een eerste stap te zetten naar een inclusieve organisatie.  Het onderzoeksteam Saniye Çelik - lector diversiteit Hogeschool Leiden & kennisadviseur ministerie van BZK Ben...
  • Het risico van silodenken is groot, constateert Annet Aris, docent digitale strategie aan Insead, in het FD. Deze constatering doet zij omdat ze in het nieuwe kabinet tien bewindslieden telt waar digitalisering en digitale initiatieven zijn belegd. Ze mist regie bij het thema digitale overheid en informatiesamenleving. Immers alle bewindspersonen hebben in hun 'silo', hun...
  • One man can make a difference. Iedereen kan een steen verleggen, iets nalaten, iets nuttigs doen. En dat hoeft niet per se iets groots en meeslepends te zijn. In mijn achterhoofd lonkt nog steeds dat kleine meisje dat Cliniclown wilde worden. Zal ik te oud zijn voor een tijdje ontwikkelingswerk? En dat idee om langs...
  • Onder het grondgebied van de gemeente Woerden, met een woonwijk van 10.000 inwoners erboven, bevindt zich een olie- en gasveld: het Papekopveld. De hoofdstad van het Groene Hart wil absoluut niet dat er (nog) gas of olie uit dit veld wordt gewonnen. Duurzaamheid is het nieuwe adagium. Voor de Canadese vergunninghouder Vermilion zou het interessant kunnen...
  • Netwerken voor dummies
    'Ik weet nooit wat ik moet zeggen tijdens een netwerkbijeenkomst of buurtbarbecue. Hoe doe jij dat,' vroeg een collega laatst aan me. Als ik niets te zeggen heb, stel ik altijd een vraag, want ik vind het leuk om te horen wat andere mensen te vertellen hebben. En ik vind het ook grappig om de...
  • LKCA-directeur Sanne Scholten: ‘Cultuur is geen kostenpost’
    Cultuur verbindt, draagt bij aan de kwaliteit van leven en versterkt het creatieve vermogen en daarmee onze samenleving. Daarom zou cultuur­educatie en -participatie breed verankerd moeten worden in de samenleving, binnen het onderwijs en in zorg en welzijn, vindt het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA). ‘De betekenis van zelf muziek maken, dansen, poëzie schrijven...
  • Waterschappen voelen de urgentie van de klimaatverandering in de dagelijkse praktijk. Extreme regenval en grote droogte tarten de klimaatvoorspellingen en dwingen hen om extra maatregelen te nemen. Samen met provincies en gemeenten spannen ze zich in om Nederland klimaatbestendig te maken en de energietransitie en de circulaire economie een boost te geven. Hans Oosters, voorzitter...
  • Het gebeurt niet vaak. Een vooraanstaand wetenschapper en een uitstekende journalist die samen een boek schrijven. Wie De achterkant van Nederland[1] leest, bekruipt het gevoel dat het vaker zou moeten gebeuren. Pieter Tops en Jan Tromp schreven een boek dat tegelijkertijd interessant, leesbaar en goed onderbouwd is. Een soort kleine antropologie en historie van de...
  • De i-samenleving ontwikkelt zich razendsnel. En dus heeft de overheid plannen om in de komende jaren de inzet van digitale middelen bij het werk van ambtenaren verder uit te breiden. Beschikken ambtenaren over de vaardigheden die noodzakelijk zijn om die digitale middelen te gebruiken? En wat kunnen HBO- en academische opleidingen doen om studenten beter...
  • Wat is de invloed van grote bekende (Amerikaanse) platformen, zoals Google, Apple, Facebook en allerlei andere platformen die hiermee verweven zijn, op onze samenleving en hoe gaat de Nederlandse overheid hiermee om? Kan Google straks inderdaad beter onze belastingheffing doen dan de Belastingdienst? Hebben we als overheid hier een antwoord op, of worden we voorbijgestreefd?...
  • Betekenis voor politicologie en bestuurskunde
    Op 10 december mag gedragseconoom Richard Thaler de Nobelprijs in ontvangst nemen voor onderzoek naar de irrationele, of meer-dan-rationele, mens. Het werk van Thaler en verwante zielen als Sunstein, Kahneman en Tversky had al een enorme impact op de economische wetenschap en nu ook op de politicologie en de bestuurskunde. Het uitgangspunt is dat de...
  • Publieke professionals worden in hun werk geconfronteerd met pogingen tot criminele beïnvloeding. Zo geven burgemeesters, vooral in de grotere gemeenten, aan dat zij met een crimineel oogmerk bedreigd zijn. Dat zegt bijna een kwart (24 procent) van de 225 ondervraagde burgemeesters. Bij de bedreigingen gaat het om (anonieme) uitingen. De genoemde bedreigingen met fysiek geweld...
  • Voorzitter Johan Remkes: 'Van een legitimiteitscrisis is geen sprake'
    De staatscommissie die in opdracht van minister Plasterk van BZK onderzoek doet naar de noodzaak van veranderingen in het parlementaire stelsel en de parlementaire democratie, heeft vanmiddag in Nieuwspoort in Den Haag verslag gedaan van de eerste fase van haar werkzaamheden. Volgens voorzitter Johan Remkes van  de staatscommissie parlementair stelsel is er van een legitimiteitscrisis...
  • Tijdens het iBestuur-congres vorig jaar zei Constantijn van Oranje: 'Mijn cv is eigenlijk een rituele dans om de publieke zaak. Maar als ik te lang op de dansvloer sta dan voel ik een zekere beklemming en frustratie, dat ondanks al het belangrijke werk dat de overheid doet zoveel niet gebeurt of moeilijk gemaakt wordt.' En:...
  • Over decentraliseren
    Over een maand neem ik afscheid als directeur Bestuur en Financiën bij Binnenlandse Zaken. Ik stap over naar het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Mijn nieuwe functie wordt directeur Algemeen Waterbeleid en Veiligheid, tevens plaatsvervangend directeur-generaal Ruimte en Water. Die naderende overgang - na zes jaar BZK - maakt wat beschouwend. Ik heb de aanloop...
  • Het is druk op de Noordzee: partijen uit de scheepvaart, visserij, zandwinning, olie- en gaswinning maken er allemaal gebruik van. Daar komen steeds meer partijen bij die windenergie winnen: het regeerakkoord bevat het plan om het aanbod van kavels voor windenergie op zee te vergoten. Dat biedt meer mogelijkheden tot synergiën tussen sectoren, maar kan...
  • Een onderschat thema
    Regelmatig worden scholen in Nederland geconfronteerd met plotselinge incidenten en soms zelfs ernstige calamiteiten. Voorbeelden zijn schiet- en steekincidenten, terreurdreiging en radicalisering, cybercrime (onder andere pestgedrag via internet), zedendelicten, fraude, integriteitsschending en ernstige ongevallen tijdens schoolreisjes (ramp op afstand). Het zijn tragische gebeurtenissen die veelal nog  beheersbaar zijn. Dat kan echter snel veranderen. Het schietdrama...
  • Over de perceptie van status en ongelijkheid
    In De gebroken ladder, de invloed van ongelijkheid op ons denken en leven onderzoekt Keith Payne, hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Noord-Carolina, hoe de subjectieve beleving van ongelijkheid binnen onze sociale omgeving ons niet alleen financieel verdeelt, maar ook welke ingrijpende gevolgen ongelijkheid heeft voor de manier waarop we denken. Hoe we reageren op...
  • Met experimenten het bestaande doorbreken
    Zou een sprong mogelijk zijn, zoals een sprong van Naomi Klein in Neen is niet genoeg? Zij heeft in Canada een manifest gemaakt, dat de mondiale crisissen verbindt. Wat bereiken wij met het incrementele beleid, het voorzichtig prutsen aan marginale verbeteringen? In de lijstjes doet ons land het goed, maar moeten we tevreden achterover leunen?...
  • 'Iets begrijpen is niet hetzelfde als iets analyseren', dat was de kern van de quote van Kenneth Hogg, directeur bij de Schotse overheid. Met deze quote startte de 'livestream'  van U.lab, een internationale online leergang over maatschappelijke innovatie. Dit jaar doen we voor het eerst mee als rijksoverheid. Onze 'rijkshub', is een van de 250...
  • Invoelen en aanvoelen met je hart
    U-bocht, u-boot; die woorden kennen we wel. Maar U-theorie? Femke van Bree en Friso Coumou van Het Overlegorgaan Infrastructuur en Milieu (OIM) vertellen wat Theorie U inhoudt, en waarom het handig is voor ambtenaren. ‘Het is niet alleen denken met je hoofd, maar ook invoelen en aanvoelen met je hart, en dingen uitproberen door te...
  • Duurzame inzetbaarheid
    Iedere manager heeft eens in de zoveel tijd een nieuw stokpaardje, dat hij feilloos heeft overgenomen van een andere manager. Ik ben altijd zo benieuwd wie uiteindelijk de eerste bedenker was (en eigenlijk vaak ook wat hij nou precies bedoelde...). Gek maar als het om oneliners gaat denk ik altijd aan mannelijke managers. Na '360...
  • Het openbaar debat over radicale oplossingen voor problemen bevredigt niet erg. Het krampachtige zwijgen tijdens de formatie helpt ook niet echt. Het SCP publiceerde in 2001 het 4R-model: het politiek systeem moest richting geven, ruimte laten, resultaat halen en rekenschap afleggen. Het was een elegante bijsluiter bij het alledaagse politieke gedoe. In vier R-vragen kon...
  • Met lef en leiderschap
    Iedereen die het serieus meent met de digitale overheid en de generieke digitale infrastructuur heeft, (partijgenoot of niet) bladzijde 49 van het verkiezingsprogramma van Angela Merkel gelezen. Daarin staat pontificaal dat digitalisering, ook van de overheid, Chefsache is en dat er in het bureau van de kanselier een regisserende interbestuurlijke functionaris moet zijn. Daar kijkt...
  • Duurzame inzetbaarheid onder de loep
    De kop van dit artikel is het antwoord van een gemeentesecretaris op de vraag: wat heb je nodig om meer aandacht te besteden aan je eigen duurzame inzetbaarheid? Duurzame inzetbaarheid is al zo’n 20 jaar een terugkerend onderwerp in gemeenten. Een beetje uitgekauwd lijkt wel, want er zijn urgentere politieke en maatschappelijke kwesties, die altijd...
  • In geen tien jaar is bij Nederlandse gemeenten het verzuim zo hoog geweest als in 2016: maar liefst 5,6 procent.  Hoewel medewerkers zich al enige jaren minder vaak ziek melden, blijven ze, eenmaal ziekgemeld, langer weg. Dat blijkt uit de Analyse verzuim gemeenten over 2016 van het A+O fonds Gemeenten. Wie niet naar de oorzaken kijkt maar...
  • De term 'disruptie', vernietiging van het bestaande, is een modeterm die te pas en te onpas wordt gebruikt. Volgens Menno Lanting, van wiens hand onlangs het zeer lezenswaardige en inspirerende boek De disruptieparadox. In 5 stappen naar echte vernieuwing verscheen, is het fenomeen disruptie bepaald niet nieuw. Het is volgens hem de voortdurende cyclus waarin...
  • Advies Onderwijsraad: actualiseer rol gemeenten
    De bestuurlijke verhoudingen tussen het rijk, decentrale overheden en schoolbesturen moeten opnieuw tegen het licht worden gehouden omwille van betere samenwerking bij decentraal onderwijs- en jongerenbeleid. De rijksoverheid  dient  vanuit haar stelselverantwoordelijkheid hierover een dialoog te organiseren. Dat stelt de Onderwijsraad in Decentraal onderwijsbeleid bij de tijd. Volgens de raad zijn er drie redenen om...
  • Op 16 oktober aanstaande vindt in Nieuwspoort een discussie plaats over een voorstel van het Netwerk voor Politieke Innovatie (NPI) over onderzoek naar het onvoorwaardelijk basisinkomen. De inzet van het NPI is: een betere discussie over onderwerpen rond het basisinkomen.  De wetenschap is tenslotte de basis van de vooruitgang. De onderwerpen waarop die vooruitgang moet...
  • Drie lessen in cocreatie uit Denemarken en Nederland[1]
    Lokale overheden zien burgerparticipatie vaak als een strategie om complexe maatschappelijke vraagstukken tegemoet te treden (bijvoorbeeld bezuinigingen en veiligheidsissues) (Nabatchi & Leighninger, 2015). Deze ontwikkeling is zowel zichtbaar in Nederland als in landen die bekend zijn in het actief betrekken van hun burgers, zoals Denemarken (English, 2011). Denemarken wordt door het Nederlands openbaar bestuur als...
  • Over de opkomst en ondergang van de Rotterdamse deelgemeenten
    Hervorming van het binnenlands bestuur is in Nederland, zoals bekend, geen succesverhaal. Na de 2e Wereldoorlog zijn vele pogingen om het huis van Thorbecke te verbouwen, ondernomen en zijn bijna evenveel pogingen mislukt. Toch kan bijna geen kabinet het laten om een nieuwe poging te wagen. Zo ook de kabinetten Rutte I en II. Een...
  • Feedback - eufemisme voor kritiek - als een cadeautje. Ja ja! Je collega, leidinggevende of klant storten, vaak ongevraagd, hun commentaar over je heen. Rustig, niet meteen reageren of in de verdediging schieten, vat het niet persoonlijk op, toon begrip voor de zorg voor de ander, bedank voor de feedback, leer ervan, blijf positief. De...
  • Het regeerakkoord
    Terwijl de politiek het druk heeft met de vorming van een nieuw kabinet draait onze informatiesamenleving gewoon door. En de ontwikkelingen gaan razendsnel. Zo langzamerhand lijkt de hele Nederlandse bevolking uit (potentiële) bluefaces[1] te bestaan. Dat die informatiesamenleving de overheid voor belangrijke uitdagingen stelt wordt steeds duidelijker en gelukkig wordt dit in verschillende - ambtelijke -...
  • Wat zijn de succesfactoren?
    Convenanten, akkoorden, deals of pacten... de naamgeving verschilt, maar het fenomeen is niet nieuw. Al in de jaren ’90 werd de vraag gesteld of Nederland een convenantendemocratie werd. Afgelopen periode kent een aantal belangrijke akkoorden, zoals het Energieakkoord, Sociaal Akkoord en het Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom. Welke bestuurlijke factoren hebben ertoe bijgedragen dat op deze grote...
  • Wat betekent vertrouwen
    De koppen boven dit artikel hebben betrekking op één van de vragen die centraal staan in mijn promotieonderzoek. Het blijkt dat vertrouwen van mensen in elkaar het gevoel van zelfredzaamheid bevordert voor, tijdens en na noodsituaties. Hoe meer mensen vertrouwen op anderen in hun sociale omgeving, en vaak ook op overheden, hoe zelfredzamer zij (denken...
  • VGS en FUTUR slaan handen ineen
    Tijdens de finale van de verkiezing van de Jonge Ambtenaar van het Jaar op 19 januari jongstleden lanceerden de Vereniging van Gemeentesecretarissen (VGS) en FUTUR hun nieuwe samenwerking. Emke Westra, procesmanager bij de gemeente Schiedam en voorzitter van FUTUR: 'Op het eerste gezicht wellicht een vreemde combinatie, maar niets is minder waar. We moeten ons...
  • Bouwen in de stad - deel 2
    In grote delen van Nederland is de vraag naar woningen zeer groot. Een belangrijk deel van die nieuwe woningen wordt ontwikkeld op binnenstedelijke locaties. Die zijn niet makkelijk te realiseren. Zeker niet als daar ook hoge ambities rond energie, klimaat en gezondheid aan worden gekoppeld. Het vraagt om stevige beleidskeuzes, slimme financiële arrangementen en een...
  • Het voorbeeld van Hollands Kroon
    In de roep om de zeggenschap van burgers te vergroten en werk te maken van burgerparticipatie zijn veel overheidsorganisaties aan het innoveren geslagen. Hoe radicaler het roer wordt omgegooid, hoe meer lof een organisatie oogst. Deze innovaties brengen echter ook de nodige risico’s met zich mee. Aan de hand van het voorbeeld van de gemeente...
  • Twee meningen over populisme
    Hoewel de reacties op de voorbije verkiezingen in Nederland en Frankrijk anders doen vermoeden, is het populisme nog steeds aan een electorale opmars bezig. Wilders en Le Pen behaalden niet de overwinning waar zij op hoopten, maar het aandeel populistische kiezers nam wel toe. Het populistische geluid is niet meer weg te denken uit het...
  • Gemeenteraadsverkiezingen
    Veel gemeenten ondernemen iedere vier jaar activiteiten om de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen te verhogen. Desondanks is die opkomst de afgelopen decennia flink gedaald en het verschil met de Tweede Kamerverkiezingen groter geworden. Het wordt tijd dat gemeenten voor een meer structurele aanpak kiezen. Figuur 1 laat zien hoe heftig de opkomst sinds 1970 aan...
  • Welke prikkels werken wel en welke niet?
    Het zoeken naar de verborgen motieven van gedrag is de essentie van wat de Amerikaanse hoogleraren Uri Gneezy en John List in het economisch vakgebied doen. In het zeer toegankelijke boek Alles is economie; de verborgen motieven van ons gedrag laten beide gedragseconomen op een verbluffende manier zien hoe we door middel van veldexperimenten meer te...
  • Het nieuwe kabinet komt voor de uitdaging te staan de transitie naar de datasamenleving vorm te geven. Die datasamenleving krijgt in rap tempo gestalte doordat nieuwe digitale technologie de wereld verovert. Het draait hierbij om technologie zoals het internet of things, big data, kunstmatige intelligentie en robotica. De opkomst van de datasamenleving is al in...
  • Over de toekomst van arbeidsverhoudingen
    De uit de vorige eeuw bestaande overleginstituties van ‘de polder’ lijken  nauwelijks nog in staat om de vernieuwingen in de economie bij te benen. Als gevolg daarvan heeft de flexibilisering van arbeid enorme proporties aangenomen. Hebben de klassieke vakbonden en de bestaande overlegstructuren in de polder hun langste tijd gehad? Of is er voor de...
  • Op een bijeenkomst voor raadsleden, griffiers en wethouders mag ik een lezing houden over de vraag wat we nou leren van lokale experimenten. Ik staar naar een leeg scherm en concludeer dat ik de vraag wanneer (onder welke condities) we leren van experimenten belangrijker vind. In de afgelopen artikelenreeks hebben we stilgestaan bij pogingen om...
  • Sara Hoogvliet gaat altijd met de trein. Goed voor het milieu en goed voor haar gemoed. In de trein lukt het haar om niet aan haar werk of haar dochter van een te denken. Ze is net dertig geworden en vorig jaar in Utrecht als programmamanager Nieuwe Stad begonnen. ‘De Nieuwe Stad is van iedereen,’...
  • Gemeenteraad: neem je werkgeverschap serieus
    Uniek is de functie van griffier binnen de overheid niet, er zijn meer adviseursfuncties binnen een vergelijkbaar politiek-bestuurlijk krachtenveld. Wel bijzonder is de werkgever van de griffier, de gemeenteraad. Het eigen werkgeverschap krijgt in de meeste gemeenteraden onvoldoende aandacht. Jammer voor de griffiers, maar vooral zonde voor de raden zelf. Ze doen zichzelf tekort als...
  • ‘Vernieuwing van de lokale democratie’ (Democratic Challenge), ‘Herontwerp de democratie’ (Code Oranje), ‘Roep om alternatieven voor de vertegenwoordigende democratie’ (Groene Amsterdammer), ‘Op weg naar een meervoudige democratie’ (Commissie-Van de Donk), en zo zijn er nog wel wat kreten van initiatieven die suggereren dat de democratie iets meer nodig heeft dan een likje verf op de...
  • Op zoek naar een gemeenschappelijk referentiekader
    We hebben een heel traject doorlopen met de bewoners, hoe krijgen we nu de raad mee? Dit is vermoedelijk de meest gehoorde verzuchting van ambtenaren, burgerinitiatiefnemers, burgemeesters en wethouders in ons DNA-lab. Het is een wonderlijke vraag; de raad is toch onze volksvertegenwoordiging? Tegelijk is het een begrijpelijke vraag: gemeenteraden hebben nu eenmaal een eigen...
  • Elkaar een spiegel voorhouden
    Theo en Paul kennen elkaar al dertig jaar. Ze waren precies even oud toen ze voor de gemeente Assen gingen werken. Daarvoor kwamen zij elkaar in de voetbalcompetitie al tegen, maar hadden ze als linksback en rechtsback weinig met elkaar te maken. Ze trouwden beiden, Theo kreeg een zoon en een dochter en Paul een...
  • De overschatte waarde van een visiedocument
    ‘I stumbled out of bed I got ready for the struggle I smoked a cigarette And I tightened up my gut I said this can't be me Must be my double And I can't forget, I can't forget I can't forget but I don't remember what.’ Thomas parkeert zijn Trabant op de laatste vrije parkeerplek...
  • Het is mooi weer in Den Haag
    Het politieke klimaat is milder dan het was. ‘Eén aspect is vrijwel uit onze politiek verdwenen: de woede.’ Dat is inderdaad een rake observatie van Tom Jan Meeuws in de NRC van 15 juli. Den Haag is na de verkiezingen niet boos meer, dus mag de delegatie van de ChristenUnie twee dagen vrijaf voor een...
  • Ook overheden ontkomen er niet aan!
    De wereld is razendsnel aan het veranderen. Sommigen vinden dat uitdagend, anderen vinden het een bedreiging. We zien de veranderingen dagelijks om ons heen. Maar wat er nu precies aan het veranderen is, dat is niet altijd even duidelijk. In het onlangs uitgekomen boek De kracht van platformstrategie' van Cor Molenaar, buitengewoon hoogleraar eMarketing aan de...
  • Het verval der instituties is zichtbaar. Er is weinig vertrouwen meer in de politiek en de kabinetsformatie neemt inmiddels cabareteske vormen aan. Kerkelijke organisaties hebben aan gezag ingeboet. Banken, verzekeraars en woningcorporaties zijn van hun voetstuk gevallen en de riante salarissen en bonussen in de top van de bestuurslagen stuiten op veel weerstand binnen de...
  • Een verkenning, deel 2
    De kracht van een regeringscommissaris zit in het feit dat het een uitzonderlijke organisatievorm is. De instelling is altijd ‘bijzonder’ en geeft aan hoe belangrijk het thema wordt gevonden waarvoor hij verantwoordelijk is. Een regeringscommissaris kan dus strategisch ingezet worden om een (maatschappelijke) opgave aan te pakken. Dat blijkt uit deel 2 van dit tweeluik...
  • Een verkenning, deel 1
    Water, de digitale overheid, de algemene wet bestuursrecht, de modernisering van de burgerlijke strafrechtprocedure en aardbevingsproblematiek in Groningen... deze onderwerpen hebben één gemeenschappelijk kenmerk. Op al deze onderwerpen vervult een regeringscommissaris een aanjagende functie. Dat een regeringscommissaris op zoveel terreinen functioneert, roept de vraag op wat een regeringscommissaris nu eigenlijk is en hoe het ambt...
  • 'De overheid is er om maatschappelijke vraagstukken op te pakken en samen met de betrokkenen doelen te bereiken die met de samenleving afgesproken zijn.' Dit pleidooi voor een nieuwe ambtelijke cultuur[1] is nu, 12 jaar later, nog steeds van kracht. Gelukkig is er vooruitgang te melden, maar de oude cultuur is hardnekkig. Uit de verhalen...
  • Reactie op rapport BDO: verandercapaciteit gemeenten schiet tekort
    Het uur van de waarheid… Kunnen gemeenten leveren? was de uitdagende titel van het rapport van BDO over de verandercapaciteiten bij gemeenten. In nieuwsberichten werd het al wat stelliger: ‘Gemeenten missen leiderschap om succesvol te kunnen veranderen’. BDO onderzocht of gemeenten in staat zijn om de veelheid aan veranderingen die op gemeenten zijn afgekomen (en nog...
  • De opdracht voor de democratie is dat er gebeurt wat de meerderheid wil, met respect voor de minderheid. Krijgen we dat voor elkaar, met vierjaarlijkse verkiezingen, voor de diverse bestuurslagen? Dat is de vraag, die voortdurend nieuwe politieke avontuurtjes oplevert. Ik bedoel Forum voor Democratie, 50 plus, Denk, enzovoort. 'Politiek is meer dan besturen en...
  • Het nieuwe kabinet moet een vliegende start kunnen maken nopens de digitalisering: de verdere ontwikkeling van de digitale overheid, het bevorderen van de kansen voor de digitale economie en de cyberveiligheid op een hoger niveau brengen. En om vergissingen te voorkomen: dat kan alleen in samenhang met elkaar. Ik wil opnieuw benadrukken dat plannen en...
  • Dialoogtafel over de groene overheid
    Hoe maken we Nederland toekomstbestendig en duurzaam, niet alleen voor onszelf maar ook voor toekomstige generaties. Dat is de centrale vraag tijdens de dialoogtafel Groene overheid die Publiek Denken en platform O op 20 juni jongstleden organiseerden. Volgens de deskundigen die deelnamen hebben we nog flink wat werk te verrichten. Maar: mensen komen gemakkelijker in...
  • De samenleving verandert. En dus verandert de overheid mee. Maar gaat dat eigenlijk wel snel genoeg? Nee, zegt Jan van Ginkel. Over de winkelhaak van transformeren en ambtenaren in spagaat. We vragen nogal wat van ambtenaren tegenwoordig. Niet alleen moedigen we ze aan om zich in het horizontale vlak, in en met de samenleving, te...
  • 'Als je geen regels meer hebt, wat geeft dan houvast?'
    De Amerikaanse psycholoog Maslow zei het al: veiligheid is een menselijke basisbehoefte. Na onderdak, lucht, water, voedsel en seks willen we onszelf veilig weten. In de moderne Westerse wereld doen we dat met structuren en regels. Op die manier sluiten we risico’s uit en wanen we ons veilig(er). Maar het beperkt ons ook in onze...
  • Werken in het openbaar bestuur
    Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) reikt met ingang van 2017 elk jaar een prijs uit voor de meest originele en beleidsrelevante scriptie op het terrein van werken in het openbaar bestuur. Onderzoek op het terrein van arbeid en organisatie omvat een breed scala aan onderwerpen die raken aan het beleidsterrein van BZK....
  •  Durven uitdagen en trots zijn op kwaliteit
    Ambtenaar zijn bij de rijksoverheid betekent werken aan een mooier Nederland, en met lef de grote uitdagingen aangaan waar we voor staan. Dat doen we met veel overtuiging, maar soms is het moeilijk om feeling te houden met de praktijk. Daar helpt maar één ding tegen: af en toe op de fiets het land in...
  • Zeven stappen
    Emmen. Het verhaal van een gemeente die met vallen en opstaan, vanuit wisselende posities, zo nu en dan als koploper dan weer als observerende middenmoter, ervaringen opdoet bij het veranderen van het sociaal domein. Het rijk heeft in 2015 de omvangrijke stelselwijziging, de decentralisaties, ingezet. Reden daarvoor was dat gemeenten geacht worden de ondersteuning voor...
  • We zien momenteel wereldwijd een spanning optreden, op veel vlakken. De energie stroomt veelal niet meer. Dat betekent dat de organiseerprocessen eraan toe zijn om te transformeren, zodat we kunnen ontwikkelen naar een nieuwe balans om weer gezond te worden met elkaar. Er wordt van alles opnieuw bedacht aan regels en aanpakken, maar de uitkomsten...
  • ‘Driekwart van de kiezers voelt zich nergens meer thuis.’ Hans legt de krant even neer. Door het keukenraam ziet hij een eekhoorntje de oude spar inschieten. ‘Driekwart. Hoeveel mensen in Apeldoorn zouden dat zijn?’ ‘Hans, drink je koffie op, hij wordt koud,’ Mieke loopt met een berg witte lakens in haar armen de keuken in....
  • Een tijdje terug werd door Ton Wilthagen, hoogleraar Arbeidsmarkt aan de Universiteit Tilburg, samen met een groot aantal hoogleraren, een 'open brief' gepubliceerd met de titel: 'Politieke visie dringend nodig om robotisering in goede banen te leiden'. Volgens de 'open brief' gaan de technologische ontwikkelingen op het gebied van robotica op dit moment zo snel...
  • Als de kinderen in de sportleeftijd komen, ziet een aantal vaders in Amsterdam-West de bui al hangen: twee keer per week met de auto naar het Amsterdamse bos (voor wie de situatie niet kent: ver weg!) om daar de kinderen te laten hockeyen. Een paar vaders neemt het initiatief voor een nieuwe hockeyvereniging die op...
  • Niet eerder had ik het verband tussen spiegelneuronen en bewonersparticipatie gelegd. Dat verband ontstond dankzij een DNa-Lab, waarin een bevlogen wijkambtenaar zijn queeste op tafel legde om nieuwe bewoners te betrekken bij de vernieuwing van de wijk. Op enig moment tijdens dit gesprek, realiseerden wij ons dat de gebruikelijke deelnemers aan de avonden in tal...
  • Politiek en theater delen een lange gezamenlijke historie. Al in de Griekse oudheid was het theater dé plek waar maatschappelijke misstanden aan de kaak werd gesteld. Ongelijkheid, armoede, klassenstrijd, schrikbewind… Menig politieke omwenteling is begonnen in het theater. Bekend is het voorbeeld van de opera La Muette de Portici van Daniel Auber. Een opvoering in...
  • Werk aan de winkel
    Het kennisprogramma DuurzaamDoor van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) brengt geen zonnepanelen of groene daken aan de man, maar is een hefboom voor integrale duurzaamheidsconcepten. ‘Om massa te maken moeten we slimme vormen van samenwerking verspreiden,’ zegt voorzitter Joke Kersten. Duurzame ideeën zijn er genoeg, maar om de beweging momentum te geven, moeten slimme samenwerkingsvormen...
  • Overleven of leven?
    Welke rol kunnen kunst en cultuur spelen in de transities, de nieuwe wetten en de bezuinigingen in het sociaal domein? Sanne Scholten, directeur van het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) is optimistisch gestemd. ‘Het besef dringt door dat kunst en sport voor mensen van groot belang zijn om mee te kunnen doen in de...
  • Dialoogtafel Sociaal domein
    In het sociaal domein moet er nog veel gebeuren. Toch pleiten de deelnemers aan de Publiek Denken Dialoogtafel Sociaal domein voor rust en ruimte. ‘Alleen dan kunnen de ontwikkelingen van de afgelopen jaren goed landen.’ Hoe komen we van transitie naar transformatie? Dat is volgens moderator Eric de Kruik de centrale vraag van de dialoogtafel...
  • Trump verlaagt de belasting voor de werkgevers, zodat die meer banen kunnen scheppen voor de ontslagen arbeiders. Die arbeiders komen uit de verouderde industrie. Ook voor zieken en gehandicapten, die Obamacare en voedselbonnen kwijt raken, moeten er banen komen. Het kost ons geen moeite de wreedheid en hypocrisie daarvan in te zien. Het beleid berooft...
  • Wat het nieuwe kabinet zich moet realiseren
    Op woensdag 7 juni vond in het ministerie van Binnenlandse Zaken de bijeenkomst ‘Ondermijnende criminaliteit’ plaats, uit de reeks Wat het kabinet zich moet realiseren. Onder leiding van de NSOB gingen journalist Jan Tromp, wetenschapper Martijn van der Steen, stadmarinier Marcel van der Ven en officier van justitie Henk Peeters in dialoog over de verwevenheid...
  • Digitale mensenrechten als waarborg
    Met relatief nieuwe en veelbesproken technologieën als cloud, big data[1], artificial intelligence heb je gemakkelijk en overal waar je dat wilt toegang tot onderwijs, zorg, entertainment en basisvoorzieningen als voedsel en transport. Voorbeelden genoeg. Die connectiviteit maakt het leven gemakkelijker. Het wordt ook steeds meer onmisbaar voor ontwikkeling, welbevinden en welzijn van individu en organisatie. Daardoor...
  • That's the question
    Vroeger had je de drie R-en. De oudere vrouwen (boven de veertig, zeg maar ) predikten Rust, Reinheid en Regelmaat. Het leven was niet makkelijk maar wel overzichtelijk. Maandag wasdag, woensdag gehaktdag en zondag rustdag. Timemanagement avant la lettre. Als je iets niet wist, dan discussieerde je daar uren over en degene met de meeste overtuigingskracht...
  • De rijksdienst is de afgelopen vijftig jaar enorm veranderd. Neem bijvoorbeeld de fysieke werkomgeving van de rijksambtenaar: van ministeries met typekamers waar handgeschreven stukken werden uitgetikt naar moderne kantoortorens met flexibele werkplekken. Ook het takenpakket van de rijksoverheid is veranderd. Thema’s als milieu en inburgering stonden vijftig jaar geleden nog niet op de agenda. Het...
  • Het is een heldere vrijdagmiddag. In de lichtblauwe lucht drijven kleine witte wolken voorbij. Achter de grote ramen in de witte kamer kunt u Amersfoort in de herfst zien liggen; rode bomen, het gouden haantje op de kerk, een man die de bladeren in zijn tuin aanveegt achter een houten poort waar ‘Heimwee’ boven staat. In...
  • Over Tjeenk Willink als informateur
    De beschouwingen van Tom-Jan Meeus in het NRC over ons politieke gedoe zijn vaak informatief en verhelderend. Vorig weekend las ik een mooie beschouwing over de benoeming van Tjeenk Willink als informateur, die dicht bij mijn visie staat. Het punt waar Meeus over struikelt is de verhouding tussen de politiek en de bureaucratie. De politiek...
  • Gemeente Amersfoort
    Een datalek zette in april 2016 de gemeente Amersfoort op scherp. Sindsdien investeert de gemeente flink in het op orde krijgen van haar privacybeleid. Systemen worden aangepast, organisatorische maatregelen genomen en er wordt gewerkt aan het privacy- en informatieveiligheidsbewustzijn van medewerkers. Onze gemeente zit in de kopgroep als het gaat om het volgen van de...
  • Onorthodox aan de slag gaan
    Vernieuwen blijkt al te vaak ook ploeteren en moedig doorzetten. Tijdens het DNa-lab hebben wij gezien hoe stroperig vernieuwing kan zijn, ook als er veel steun voor is. Hoewel slechts weinig collega-raadsleden zich keren tegen het principe van bewonersgericht vergaderen, is de praktijk weerbarstig. Gemeenteraden zijn op tal van manieren gehecht aan oude gewoonten. Ook...
  • Artikelen van Charles Sanders Peirce
    We leven in een tijd waarin tal van zekerheden op losse schroeven zijn komen te staan. Hierdoor is de behoefte aan pragmatisch leiderschap toegenomen. Niet alleen in het bedrijfsleven, maar ook in de politiek. Maar wat zijn nu precies 'pragmatische leiders'? Wat is 'pragmatisch handelen' en wat zijn 'pragmatische oplossingen'? Het net uitgekomen boek Lessen...
  • 'Je hebt alleen maar de ander nodig'
    ‘Kinderen hebben geen idee waar het over gaat, en docenten hebben geen idee hoe ze er les in moeten geven of een goed gesprek over kunnen voeren.' [1] Dit zijn de woorden van hoogleraar pedagogiek Micha de Winter, die al jarenlang pleit voor opleiding en opvoeding in ‘democratisch burgerschap’. Praten over de aard van democratie,...
  • Van data naar databewustzijn
    Innovatie en vernieuwing gaan niet (alleen) over sneller, beter en slimmer. Laat innovatie ook bijdragen aan economie, duurzaamheid en welzijn. Dat betoogt Jeroen van den Hoven, hoogleraar Technologie en Ethiek aan de TU Delft. Ik ben het van harte met hem eens. Masterclass Jeroen van de Hoven Om jullie de kans te bieden om ook...
  • Hij moest aanvankelijk niets hebben van BZK Flex, maar inmiddels is Thomas Hessels 180 graden gedraaid. De flexpool zou wat hem betreft zelfs twee keer zo groot mogen zijn. ‘Elk ministerie zou uit 20 procent flex’ers moeten bestaan: mensen die je kunt inzetten daar waar dat nodig is. Dat is goed voor de organisatie en...
  • Samenwerken. Op ambtelijk niveau, zoals dat in nette bewoordingen heet, werken we eigenlijk al veel samen, zonder regels, verwachtingen en voorwaarden. Gewoon elkaar even bellen, ontmoeten tijdens congressen en bijeenkomsten, afspreken, mailen en vooral delen. Althans dat zie ik om me heen. En zelf doe ik ook niet anders. Nee, dan de politiek. Nou ben ik zelf...
  • Directeur Flex Sicco Louw: 'ik vind het een prachtig concept'
    Een wendbare organisatie die op inhoud en capaciteit kan inspelen op actuele opgaven. Dat is, kort gezegd, het uitgangspunt van Nieuw BZK, het vorig jaar gereorganiseerde ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Om dat doel te realiseren, is een nieuwe structurele directie opgericht: BZK Flex. Vanuit Flex werken gekwalificeerde medewerkers in programma’s en projecten...
  • De invloed van House of Cards op onze politieke opvattingen
    Televisieseries als House of Cards beïnvloeden onze beelden van het functioneren van de politiek en van politici. House of Cards toont een uiterst cynisch kijkje in de handel en wandel van Amerikaanse politici, maar dat is niet per se onrealistisch. Op 22 februari 2016 was de straat naar de Smithsonian Gallery of Portraits in Washington...
  • De kracht van gemeentelijke diversiteit
    Er wordt regelmatig geklaagd dat het gemeentelijke landschap van digitale dienstverlening zo versnipperd en divers is. En eerlijk is eerlijk, dat is ergens wel een terechte observatie. Bovendien is het aannemelijk dat we daardoor kansen laten liggen om onze dienstverlening efficiënter en eenduidiger in te richten. Tegelijkertijd zit er ook een positieve kant aan deze...
  • Vijf principes
    In de publieke sector wordt gesproken over de maatschappelijke waarde die voor en met de burgers, leerlingen, cliënten en patiënten wordt gecreëerd. Dit gebeurt vaak als reactie op een doorgeschoten manier van bedrijfsmatig sturen. Maar wat is maatschappelijke waarde eigenlijk? Wat kan je hier als organisatie, bestuurder of professional in de praktijk mee? Er is...
  • Soms heb ik een productieve week, die te denken geeft. Ik zat aan bij een gesprek over verandering in het sociaal domein en een bewindspersoon wilde met mij spreken. In beide bijeenkomsten zaten een paar leerzame confrontaties. Het 'zondig reformisme' was een begrip van Den Uyl. Door zijn afkomst kende hij het besef van zondigheid....
  • Het ontmaskeren van ‘framend shamen’
    Als men over data[1] en beleid spreekt, is dat vaak met voorbeelden van hoe data-analyse inzicht geeft in hoe een organisatie of een andere groep zich realiseert dat zij haar doel effectiever kan bereiken. Of data waarmee een beter inzicht in de samenstelling van een wijk; de groei van het inkomen in stad (bv door...
  • Reactie op BDO-rapport Het uur van de waarheid...
    Alsof je in de spiegel kijkt en je haar niet goed zit. En je ook geen kammetje in de buurt hebt. Zo verging het me bij het lezen van de studie van BDO over de verandercapaciteit van gemeenten. In het BDO-rapport Het uur van de waarheid... wordt verslag gedaan van hun onderzoek naar de mate...
  • Gemeente Medemblik
    Een datalek vraagt om crisismanagement, leerden ze bij de gemeente Medemblik. Daar moet je mee omgaan zoals met een grote brand. Gemeentesecretaris Wouter Slob en afdelingshoofd Strategie en Organisatie Niels Ooijevaar vertellen wat er gebeurde na een datalek bij hun gemeente. Een reconstructie. Eenduidig inzicht in informatieveiligheid Dit artikel is de eerste  van een serie...
  • Stof voor politieke partijen
    Dat de werkelijkheid van ongelijkheid anders in elkaar steekt dan u denkt, laat Branko Milanovic in zijn boek Wereldwijde ongelijkheid op een overtuigende manier zien. Voor het nieuwe kabinet zou het verplichte kost moeten zijn. De titel Wereldwijde ongelijkheid doet vermoeden alsof de ongelijkheid wereldwijd is toegenomen. Als u dat beeld heeft, is dat niet...
  • Lef en leiderschap noodzakelijk
    Het staat als een paal boven water: de overheid moet nu eindelijk alles op alles zetten om digitaal eenvoudig toegankelijk te worden. De kansen om nieuwe technologieën toe te passen, die een fundamentele verbetering van die toegankelijkheid mogelijk maken in vergelijking met de huidige situatie, liggen voor het oprapen. Maar dan moeten we binnen de...
  • Wat het nieuwe kabinet zich moet realiseren
    Op woensdag 3 mei vond in de senaatszaal van de Universiteit Utrecht 'Onze steden' plaats, de tweede bijeenkomst van een reeks debatten en bijeenkomsten getiteld: Wat het nieuwe kabinet zich moet realiseren. Onder leiding van Paul ‘t Hart gingen drie wetenschappers de dialoog aan met Job Cohen en Bert van Delden over grotestedenproblematiek, stedelijke transities, smart...
  • Het zijn opwindende tijden voor dienaren van het politieke bedrijf. Een nieuwe coalitie lijkt in aanbouw. In mijn vorige tekst op dit platform heb ik de basis van de verhouding tussen politieke bestuurder en de professionele ambtenaar geschetst. Een thema van betekenis in die verhouding is ook het begrip van de trias politica van Montesquieu....
  • De bèta-overheid
    Elon Musk slaat met Tesla Model 3 de testfase over en gaat direct in productie. Kan dat? Hoe onveilig is dat? Zoiets zou vijf jaar geleden ondenkbaar zijn. Is het voortdurend in bèta-versie opleveren het nieuwe normaal? Niet alleen Jan van Ginkel wijdde hier recent een column aan, ook tijdens de recente i-dialoogtafels kwam het ter...
  • In een vicieuze cirkel van strenge regelgeving, incident, onderzoekscommissie en nog strengere regels en handhaving, verliezen burgers het vertrouwen in het overheidstoezicht. Waar vertrouwen ontbreekt is het logisch om naar duidelijke, precieze regels te grijpen en om iedereen die betrapt wordt op het overtreden van die regels een pijnlijke tik op de vingers te geven....
  • Opiniepeilingen en marktonderzoek
    Wereldwijd wordt er jaarlijks meer dan 40 miljard dollar aan opiniepeilingen en marktonderzoek uitgegeven. In Europa en de Verenigde Staten alleen al gaat het om een bedrag van 15 miljard dollar. Volgens strategisch marketeer Frank Wouters is het meeste weggegooid geld. Althans als we zijn boek De illusies van marktonderzoek en opiniepeilingen mogen geloven. In dit...
  • Ruimte om anders te zijn + een gemeenschappelijke identiteit
    Publieke organisaties voeren vanuit verschillende diversiteitsbenaderingen steeds vaker interventies uit gericht op het bevorderen van de diversiteit en inclusie in de organisatie. Inclusie gaat hierbij om het gevoel dat je je ‘thuis voelt’ in de organisatie (een insider) en tegelijkertijd jezelf kunt zijn, ook al is dit anders dan de meerderheid of mainstream. De vraag is...
  • Politiek bekwaam dus gedoemd tot vrijheid
    Ook het vierde overleg ging grotendeels over de wensen van de opdrachtgever. Omdat de opdrachtgever er niet bij was kwam het gesprek niet verder dan speculatie en inschatting door de aanwezige adviseurs, inhoudelijke experts en proces-managers. Net zoals bij de vorige drie overleggen ging het om scenario’s: als dit, dan dat…. Maar de opdrachtgever moest worden...
  • Over de onterechte angst voor de directe 'volksdemocratie'
    Vicepresident Donner van de Raad van State laat met zijn pleidooi tegen de ‘volksdemocratie’ een schokkend uitzicht vanuit de ivoren toren zien. Een reactie op zijn vier argumenten waarom ‘het volk’ zich vooral niet druk moeten maken om de bestuurlijke gang van zaken. Op 7 april verscheen er in de Volkskrant een artikel waar Piet...
  • De formule voor succes
    In nogal wat begrotingen en bedrijfsplannen van vooral gemeenten worden hoge ambities geformuleerd op het gebied van dienstverlening en service. We treffen vaak ronkende teksten aan om tot 'een kwalitatief hoogwaardige, efficiënte en innovatieve dienstverlening' te komen. Hoe men deze ambitie vervolgens wil vertalen naar de praktijk blijft meestal in nevelen gehuld. Dat is niet...
  • De burgemeesters in Nederland zijn opgeleid tot algemeen bestuurder. In overleg met het College van Wethouders en de gemeenteraad komt men doorgaans na veel overleg en in alle rust tot besluitvorming. Burgemeesters zijn echter niet de meest aangewezen personen om bij een ramp of crisis in de frontlinie te opereren. Wanneer een ramp of crisis...
  • Er zijn vele manieren waardoor prestaties van publieke organisaties onder druk kunnen komen te staan. Aan publiek managers is het de taak om, ook als een organisatie onder druk staat, te zorgen dat de prestaties van hun organisatie op peil blijven. Maar hoe bescherm je, als publiek manager, de prestaties van je organisatie tegen bedreigingen...
  • Over het rapport Maak waar!
    Soms heb je van die blije dagen. Voor mij was het zo'n dag toen op 18 april jongstleden het rapport Maak waar! van de Studiegroep Informatiesamenleving en Overheid uitkwam. Alleen de naam van de studiegroep is al gelijk raak. Niet overheid en i-samenleving, maar andersom; de goede volgorde dus! In het rapport wordt de urgentie...
  • De mechanische doping voor het overheidspeloton
    Zelfs het best georganiseerde systeem kan zo af een toe een zetje gebruiken. Deliverology biedt dat extra zetje. De mechanische doping voor het overheids-peloton. Het is een ongelofelijk simpele manier van werken. Maar wel een manier van werken die je naast je reeds werkende systeem moet durven introduceren. Ondanks de geijkte vooroordelen over gemeentelijke organisaties,...
  • 'Is de minister bekend met het bericht dat in gemeente X andere voorzieningen worden aangeboden dan in gemeente Y?' De vraag is vaak een prelude op de vervolgvraag wat de minister voornemens is daar aan te doen. Het is een fictief voorbeeld, maar wel herkenbaar. Taken worden gedecentraliseerd naar gemeenten, maar op nationaal niveau blijft...
  • De i-samenleving is slechts beperkt maakbaar
    De i-samenleving ontwikkelt zich razendsnel. Helaas hebben bestuurders en politici maar weinig kaas gegeten van wat zich in die i-samenleving afspeelt. De overheid moet meer digitaal leiderschap tonen en de veiligheid, betrouwbaarheid en vooral toegankelijkheid van informatie bevorderen. Dat zijn enkele van de conclusies van de dialoogtafel I-samenleving: de burger centraal, die platform O in...
  • De opdracht aan een nieuw kabinet
    Op weg naar het nieuwe kabinet wordt tal van politieke onderwerpen aan herijking onderworpen. In de brief, die ik naar de Tweede Kamer heb gezonden en in het rapport Maak waar staat een opdracht aan het kabinet. Niet een herijking, maar een stevige ambitie wordt gevraagd. De hele overheid moet anders gaan werken, en zich aanpassen...
  • De meeste managementboeken gaan over de vraag hoe je een goede leider of een nog betere manager wordt. Over ontspoorde leiders en slechts managers wordt slechts sporadische iets geschreven. Laat staan hoe je van ze afkomt. En dat is bijzonder. Fraude, corruptie, machtsmisbruik en gesjoemel komt namelijk vaker voor dan je denkt. Afhankelijk van de...
  • Bouwen in de stad- deel 1
    In de Randstad en enkele aantrekkelijke steden daarbuiten is de druk op de woningmarkt problematisch aan het worden. De roep om nieuwe woningen 'in de wei' te ontwikkelen wordt luider. Bouwen moeten we zeker, maar liever op de binnenstedelijke locaties. Dat heeft eigenlijk alleen maar voordelen. Vanzelf gaat het niet, zo stelt ook het Manifest...
  • Hoe is de verhouding tussen ambtenaar en politicus? De vraag is in tijden van het formeren van een nieuwe coalitie vaak een actuele: de reflex van bezuinigen of verzelfstandigen hangt in de lucht. Er zijn dikke boeken over geschreven. De ambtenaar is de dienaar van de politicus. Maar willoos is hij niet. De politicus bepaalt...
  • De discussie over de direct gekozen burgemeester is helemaal terug van weg geweest. Dat u dat misschien niet heeft opgemerkt, heeft alles te maken met de wijze waarop de discussie deze keer wordt gevoerd: voorzichtig, vooral niet te snel en deels in besloten fora. Trigger voor deze nieuwe ronde in de discussie vormt een initiatief...
  • Op naar een exclusievere samenleving
    Weener XL droomt van een inclusieve samenleving; iedereen de kans te laten krijgen om te participeren. Waarbij ons succes ligt in de kracht van het samen doen. Binnen onze eigen organisatie, maar vooral juist ook door te delen en samen te werken met anderen. Verkiezing Beste Overheidsorganisatie Vanaf 17 april gaat de Verkiezing van de...
  • Niet het laatste woord maar het eerste
    Nu de kruitdampen van de verkiezingsstrijd zijn opgetrokken en we het slagveld overzien, wordt duidelijk dat het een hels karwei wordt om op een redelijke termijn een kabinet te formeren dat op brede steun van zowel de Eerste als de Tweede Kamer kan rekenen. Een regeerakkoord dat vooral fungeert als startdocument kan daarbij helpen. In de...
  • Een sensor is een onvermoeibare voelspriet. Hij snuffelt, fotografeert, neemt monsters en noteert. Zo kan een sensor – als je er niet alert op bent – onbedoeld de rol van een buurtwacht krijgen, die nooit slaapt, alles vastlegt en deelt met wie er maar interesse in heeft. De rol van de overheid om ieders privacy...
  • Een bespreking van vijf recente rapporten
    Digitalisering is niet meer weg te denken in onze samenleving. Naast nieuwe mogelijkheden voor innovatie leidt het tot fundamentele maatschappelijke en ethische vragen want publieke waarden komen door de digitalisering van de samenleving onder druk te staan. Betrekkelijk kort achter elkaar zijn er enkele publicaties verschenen (zie kader) over de invloed van technologische ontwikkelingen op bestaande...
  • DUO verandert door te doen
    Het hoofdkantoor van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is een eyecatcher in Groningen. In de volksmond wordt het grote witte gebouw ook wel het ‘cruiseschip’ genoemd. Het past misschien bij de beeldspraak van het grote schip dat maar moeilijk van koers kan veranderen. Hoe maakt DUO de slag naar wendbaarheid? Verkiezing Beste Overheidsorganisatie Vanaf 17...
  • RIVM leerwerktraject maakt van medewerkers ‘trusted advisors’
    Het RIVM kent het leerwerktraject ‘trusted advisor’. Met dit traject wil het een belangrijk organisatiedoel helpen realiseren: de betrouwbare adviseur zijn die bestuur en samenleving - gevraagd en ongevraagd - met raad en daad terzijde staat’. Een adviseur die ‘op de bres staat voor een gezonde bevolking in een gezonde leefomgeving’. Verkiezing Beste Overheidsorganisatie Vanaf...
  • Hoogleraar Publiek Management Sandra Groeneveld over 'uitstekende overheidsmanagers'
    Sandra Groeneveld is dit jaar toegetreden tot de jury van Overheidsmanager van het Jaar. Tijdens het Diner Overheidsmanager van het Jaar op 13 maart jongstleden in Noordwijk hield ze onderstaande speech. ‘Mijn collega’s en ik doen onderzoek naar management en leiderschap in publieke organisaties met een focus op organisatieverandering, nieuwe organisatievormen zoals teamwerk, en diversiteit....
  • Stel dat je een gemeentelijke organisatie van de grond af mocht opbouwen. Hoe zou die er dan uitzien? Dat is de +1-gemeente. Een organisatie die past bij deze tijd en is voorbereid op de toekomst, met een klantgedreven dienstverlening en efficiënte bedrijfsvoering die optimaal gebruikmaken van digitale mogelijkheden. Waar de menselijke maat leidend is. Een...
  • Variatie in beleid
    We zijn doeners in Enschede. Betrokken en bevlogen bij onze stad, ons werk en onze directe collega’s. We spelen snel in op veranderingen, nieuwe taken, kansen, bezuinigingen: wij in Enschede gaan aan de slag. Het tekent de compacte en flexibele organisatie die de gemeente Enschede wil zijn.   Verkiezing Beste Overheidsorganisatie Vanaf 17 april gaat...
  • DT&V
    Bekijkt u het eens van een andere kant! De Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) leerde, door zijn gevoelige werk, hoe belangrijk dit is en vaak de sleutel tot succes. Oók voor de dienst. Verkiezing Beste Overheidsorganisatie  Vanaf 17 april gaat de Verkiezing van de beste Overheidsorganisatie weer van start. De winnaar van vorig jaar was...
  • Een idee dat voortkomt uit gesprekken met bewoners uit een Amsterdamse buurt tot uitvoering brengen, het kan echt. Onder luid hoerageroep werden in maart de Woningruilweken ingeluid. Zeker tachtig mensen, waaronder wethouder Laurens Ivens van Amsterdam en wijkwethouder Thijs Reuten van Amsterdam Oost, kwamen naar verzorgingshuis De Open Hof om getuige te zijn van de...
  • Wubbo Tempel werkte het grootste deel van zijn carrière in het bedrijfsleven. Drie-en-een-half jaar geleden werd hij wethouder in Korendijk. Daarna (waarnemend) burgemeester in Hellevoetsluis en inmiddels is hij (waarnemend) gemeentesecretaris in Oudewater. Zo’n snelle rondgang door het openbaar bestuur roept natuurlijk de vraag op om de functies te vergelijken. Wij vroegen hem naar zijn ervaringen...
  • Raad van State waarschuwt
    De rechtsordening van internationale verhoudingen en het functioneren van democratie en rechtsstaat zijn in het geding. Reden om de schokbestendigheid van de eigen instituties en de samenleving waar mogelijk te versterken. Dat schrijft de Raad van State in zijn jaarverslag over 2016. De grootste schokken in 2016 waren de niet verwachte uitkomst van democratische processen, zoals de Amerikaanse...
  • Onderzoek naar verschillen tussen generaties in de publieke sector
    Ik ben van mening dat een divers en representatief personeelsbestand bijdraagt aan een beter functionerende overheid. Het ideaalbeeld is een publieke sector waarin ieders kracht in een dynamisch geheel bij elkaar komt. Om de dialoog hierover op gang te brengen werk ik samen met Futur, ministerie van BZK en de Public Leadership Foundation aan een...
  • Breed onderzoek naar het basisinkomen
    Bestaat er zoiets als politieke agendabouw? Het besluit om ergens niet over te besluiten? Als student politicologie, jaren zestig, struikelde ik over Bachrach en Baratz, Amerikaanse politicologen, die Two Faces of Power zagen. Het ene gezicht van de macht was waarover je besluiten neemt, het tweede waarover je dat juist niet doet. Het probleem was...
  • Het beste idee boven water
    Aa en Maas is in staat om buiten de reguliere taken om een grotere maatschappelijke meerwaarde met en voor de omgeving te creëren. Maar hoe doet het waterschap dat?  Verkiezing Beste Overheidsorganisatie  Vanaf 17 april gaat de Verkiezing van de Beste Overheidsorganisatie weer van start. De winnaar van vorig jaar was de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond. Aan...
  • Geen beperking, maar juist talent voor kwaliteit
    Om de kwaliteit van het landmeetkundige werk van het Kadaster te blijven garanderen was het nodig de kwaliteitscontroles te intensiveren. Niet de landmeters zelf, maar een gespecialiseerd team voert de kwaliteitscontroles uit. Het team bestaat voor een groot deel uit medewerkers met autisme die het Kadaster op basis van de Participatiewet heeft geworven. Verkiezing Beste...
  • Economische waarderingen blijven verbeteren maar over politiek en de ontwikkelingen van het land worden Nederlanders niet positiever. Ook is er een stijgende trend van maatschappelijk onbehagen, vooral bij lageropgeleiden, maar in Europees perspectief blijven we optimistisch. Dit zijn enkele uitkomsten van het eerste kwartaalbericht van 2017 over het Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) van het SCP....
  • Wetenschappers die zich mengen in het maatschappelijke debat, moeten niet alleen focussen op feiten, maar ook rekening houden met belangen en gevoelens. Dat stelt Melanie Peters, directeur van het Rathenau Instituut. In de brugklas leerden we: een model is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid. Wetenschappers gieten de werkelijkheid graag in modellen. Ze vereenvoudigen de...
  • Ze zijn er maar druk mee, onze publieke organisaties: bekeken worden. Ze zijn in de afgelopen twintig jaar omgeven geraakt door transparantie-eisen. Hun functioneren wordt beoordeeld in een dicht web van professionele en politiek-bestuurlijke evaluatierituelen. Toezichthouders en accountants houden een vinger aan de pols. Leren maakt verschil Deze column is ook gepubliceerd in Leren maakt...
  • VRR steekt meer energie in preventie en nieuwe werkwijzen
    Eeuwenlang kwam de kerntaak van de brandweer hoofdzakelijk neer op brandbestrijding door water op de vlammen te spuiten. Maar de samenleving verandert en de brandweer verandert mee. Hoewel tussen 1998 en 2008 de kosten van de brandweerzorg zijn verdubbeld, zijn het aantal branden, brand- slachtoffers en de brandschade niet verminderd. Meer brandweerkazernes en snellere uitruktijden...
  • SER-advies
    De overheid en onderwijsinstellingen moeten meer maatwerk organiseren in het onderwijsaanbod voor volwassenen. Dat aanbod moet beter aansluiten bij de situatie van werkenden. Dat is de kern van het advies Leren en ontwikkelen tijdens de loopbaan: een advies over postinitieel leren dat de SER onlangs heeft uitgebracht aan minister Bussemaker van OCW. De inhoudelijke aansluiting bij...
  • Marsroute naar een ander regeerakkoord
    De kans is groot dat het komende regeerakkoord weer in elkaar geknutseld wordt alsof ‘Den Haag’ bepaalt én uitvoert, en dus volledig beslissingsmacht heeft. Den Haag heeft die macht slechts bij een beperkt aantal kwesties. Bij de talrijke complexe vraagstukken, waarbij veel partijen betrokken zijn, is een andere aanpak nodig. Niet een deal inhoudelijk dichttimmeren...
  • Een onderzoek
    Medewerkers binnen de vreemdelingenketen nemen dagelijks beslissingen die ingrijpend zijn voor de vreemdeling. Zij moeten op basis van wet- en regelgeving beslissingen nemen waarbij altijd een goede belangenafweging moet worden gemaakt omdat het ‘blind’ toepassen van regels in sommige gevallen kan leiden tot een ongewenste uitkomst. Algemeen wordt aangenomen dat binnen de kleine vreemdelingenketen een...
  • De verantwoordelijkheden van gemeenten voor de ondersteuning van kwetsbare mensen zijn met de decentralisaties in het sociale domein (zorg, werk en jeugdhulp) sterk toegenomen. Dat leidt tot nieuwe uitdagingen: hoe zorg je als gemeente dat zoveel mogelijk mensen zolang mogelijk gezond blijven en actief deel blijven nemen aan de samenleving? Op een aantal plekken in...
  • Interview met professor Leo Stevens
    Bij de huidige transformatie van de Belastingdienst wordt veel nadruk gelegd op ict en de vergaande toepassingen die het kan bieden. Veel medewerkers zijn bezorgd dat de door hun opgebouwde kennis en ervaring - denk aan het fameuze en vaak genoemde Fingerspitzengefühl - onvoldoende wordt aangewend bij het ontwikkelen van deze ict-toepassingen. De medewerkers van de...
  • ‘We moeten het samen doen: rijk met sociale partners’
    De Nederlandse arbeidsmarkt verandert in razend tempo. Technologische innovatie, globalisering en verregaande flexibilisering zorgen voor dynamiek maar ook voor onrust. Arbeid moet anders worden georganiseerd, daar is iedereen het over eens. Maar de vraag is hoe? In ieder geval moet zekerheid gekoppeld worden aan mensen en niet aan contractvormen. En ook de sectorale indeling van...
  • It’s the culture, stupid!
    Amsterdam is de grootste stad van het land. En dan zou je mogen verwachten dat de bestuurskwaliteit daar ook op orde is. Politieke partijen hebben een royaal arsenaal aan hoog opgeleide en creatieve leden om uit te putten voor raadsleden en bestuurders en het ambtelijk apparaat is groot en hoog ingeschaald. Toch kom je er...
  • Gemeente Midden-Delfland
    Er is veel veranderd voor de gemeente Midden-Delfland. Niet alleen is de rol van de overheid in de ontstane netwerksamenleving sterk gewijzigd. Ook heeft de gemeente zich verbonden aan de Cittaslowwaarden (zie cursief). Al deze ingrijpende ontwikkelingen hebben gevolgen. Ook voor ons medewerkers en hoe we ons werk (moeten) doen. Hoe spelen we hierop in?...
  • Smart City
    Aan het kabinet Rutte is laatst een nationale Smart City-strategie overhandigd. Ik lees in die strategie vooral een oproep tot samenwerking en gemeenschappelijkheid. Terecht. Het Afrikaans spreekwoord luidt niet voor niks: als je snel wilt gaan, ga dan alleen; als je ver wilt komen, ga dan samen. Maar Afrika ligt toch een eindje verderop, en de...
  • Vandaag zijn er Tweede Kamerverkiezingen. Dan kiest Nederland weer een nieuwe volksvertegenwoordiging. Maar, daarna begint het pas. Dan starten de onderhandelingen over de kabinetsformatie. In tegenstelling tot landen zoals Denemarken kost dit in Nederland weken of, waarschijnlijker, maanden. Het bestaan van een kabinet wordt vaak als vanzelfsprekend aangenomen - er is een kabinet. In dit...
  • RLi presenteert rapport over maatschappelijke impact van technologische innovatie
    Technologie verandert de samenleving. Nieuwe toepassingen kunnen van grote waarde zijn, maar ook bestaande waarden aantasten. Overheden, burgers en bedrijven moeten zich daarop voorbereiden. Want de effecten van technologische innovaties hoeven de samenleving niet te overkomen, maar kunnen door hen worden beïnvloed. Dit concludeert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur in zijn rapport Technologie...
  • De overheid moet radicaler aan de slag
    De wereld verandert in een razend tempo en als overheid doen wij echt een hele goede poging om mee te veranderen en te luisteren naar de samenleving. Maar wat ik constateer is dat de kloof tussen overheid en samenleving alleen maar groter lijkt te worden. Bij mij komt steeds meer op dat het radicaler moet...
  • Lokale democratie in Roskilde, Denemarken
    Burgerparticipatie, participatiesamenleving of participatieve democratie staan bij veel Nederlandse gemeenten hoog op de politieke agenda. Maar hoe zit dat in het buitenland? Vinitha Siebers doet onderzoek in Roskilde, Denemarken. Bij complexe maatschappelijke vraagstukken grijpen veel overheidsinstellingen naar het instrument burgerparticipatie. Er is een beweging zichtbaar waarin overheden burgers een grotere rol geven (bijvoorbeeld bij bezuinigingen...
  • Publieke prestaties tijdens bezuinigingen
    In afwachting van de verkiezingen zijn publieke organisaties drukdoende zich voor te bereiden op wat een volgend kabinet voor hen in petto heeft. De kans op een nieuwe bezuinigingsronde is altijd aanwezig, omdat de geschiedenis ons leert dat ook in goede tijden regelmatig geprobeerd is om in het overheidsapparaat te snijden. Tegelijkertijd blijven we nog...
  • ‘Vernieuwing staat of valt met de inzet van mensen’
    Mijn beste ideeën krijg ik vaak op de fiets. Als ik in een cadans kom, geniet van het landschap en even met mijn hoofd niet bij het werk ben. In die ruimte ontstaan de leukste invallen en kan ik mezelf soms echt verrassen. Leren maakt verschil Deze column is ook gepubliceerd in Leren maakt verschil,...
  • In, door en met de samenleving
    In de gemeente Leeuwarden worden continue initiatieven genomen op het terrein van groen en stadslandbouw, sociale en sportieve activiteiten, zorg, cultuur, veiligheid, verfraaiing leefomgeving, recreatie. In het kader van Culturele Hoofdstad van Europa 2018 zijn daar nog ruim 700 culturele initiatieven bijgekomen. Hoe draagt de gemeentelijke organisatie bij aan hun succes? Verkiezing Beste Overheidsorganisatie Vanaf...
  • Over de politieke betrokkenheid van burgers in een representatieve democratie
    Dat de democratie aan vernieuwing toe is, is een open deur. Maar de vraag is op welke wijze? Is het zo dat de oude politieke partijen hebben gefaald? Dat ze geen antwoord meer hebben op de vragen van vandaag? En is het kiezen van nieuwe gezichten en nieuwe partijen in dat geval een oplossing? Of...
  • Deel 2
    Ambtenaren innoveren met behulp van data hun publieke diensten. Dat werd duidelijk uit mijn vorige artikel. Hierbij is het belangrijk om het innovatiedenken te integreren in gemeentelijke processen. Wat is dan de kern van het innovatiedenken voor de gemeente? In dit artikel werk ik de sleutelprocessen rond datagedreven publieke innovatie uit: Start met een heldere...
  • Ook meningen en waardeoordelen moeten worden getoetst en gewogen
    Objectiviteit en rationaliteit worden gezien als basiscompetenties voor ambtenaren en vormen het fundament van onafhankelijke advisering. Maar, waarschuwt Pascale Georgopoulou, als het wantrouwen ten aanzien van feiten groeit, staat onafhankelijke advisering onder druk. Ook meningen moeten hun waarheidsgehalte bewijzen. Tijdens een sollicitatiegesprek als griffier kreeg ik de vraag of ik er problemen mee zou hebben...
  • Deel 1
    Wat kun je als ambtenaar nu echt doen als je het smart city-gedachtegoed vorm wilt geven in je gemeente? Hoe kan een gemeente vormgeven aan de ontwikkelingen rond big data, nieuwe typen van samenwerking en ict? Zo maar een paar vragen waarmee ik mijn onderzoek voor de master Innovation Sciences (TU Eindhoven) mee begon. Nu...
  • De implicaties voor het openbaar bestuur
    Vindt u dat het de slechte kant op gaat met Nederland? Het merendeel van de Nederlanders beantwoordt die vraag bevestigend, zo blijkt uit cijfers van het SCP. Zij zijn pessimistisch over de toekomst van de samenleving. Het is een breed gedeeld gevoel van maatschappelijk onbehagen. Nederlanders uiten dat in zorgen over de omgangsvormen tussen mensen,...
  • De Omgevingswet
    De invoering van de Omgevingswet is een enorme verandering. Het is veel meer dan een nieuw, juridisch instrumentarium, want de wet vraagt om een andere, dynamische manier van werken in samenspel met een groot aantal actoren. Die complexiteit vat je niet in stappenplannen en blauwdrukken en dat moet je ook niet willen. Beter is het...
  • Gisteren verscheen bij uitgeverij Vantilt het boek Zetelroof. Hierin beschrijft historicus Geerten Waling de opkomst van de parlementaire democratie en de vorming van het partijstelsel dat sinds 1917 de Nederlandse politiek domineert. Fractiediscipline en loyaliteit aan de partij zijn sindsdien op gespannen voet komen te staan met het individuele mandaat van onze volksvertegenwoordigers. Wat is de...
  • Jaarboeken Boom Bestuurskunde goudmijn voor professionals in openbaar bestuur
    Wat hebben de februariramp van 1953, de Bijlmerramp, de cafébrand in Volendam, de vuurwerkramp in Enschede en het neerstorten van MH17 met elkaar gemeen? Zo op het eerste gezicht weinig of niets. Wie wat beter kijkt, ziet toch overeenkomsten. Het zijn relatief grote incidenten, met dito aantallen slachtoffers en materiële schade. Het zijn ook gebeurtenissen...
  • Er is grote behoefte aan een moderne transparantie- en openbaarheidswet. De Wet openbaarheid van bestuur (Wob) is van kracht sinds 1980 en heeft de tand des tijd niet doorstaan. Het lijkt erop dat het initiatiefvoorstel Wet open overheid voorlopig in de ijskast is gezet na een uitgevoerde quick scan. Reden te meer om nieuwe transparantiewetgeving...
  • Tien jaar Staat van het bestuur
    Vorige week werd de trendreportage Staat van het bestuur gepresenteerd (zie ook Lokale focus en schaalvergroting). Dit jaar viert deze tweejaarlijkse publicatie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn tienjarige jubileum. Een mooie gelegenheid om terug te blikken op wat er in de afgelopen tien jaar allemaal veranderd is. In dit artikel wil Boudewijn...
  • WRR: moderne organisatie van arbeid vraagt garanties voor werknemers
    De Nederlandse arbeidsmarkt flexibiliseert en hybridiseert in toenemende mate. Dit biedt kansen maar er zijn ook zorgen voor de lange termijn. Het is van belang om de organisatie van arbeid aan te passen aan de economie en samenleving die we wensen, en in dat kader flexibel werkenden de nodige zekerheden te bieden. Dat staat in...
  • De Staat van het Bestuur 2016
    Lokale focus en schaalvergroting. Dat zijn de trends in het openbaar bestuur van de afgelopen tien jaar. Lokale partijen doen het goed en leveren zelfs de meeste wethouders. Taken zijn vanuit het rijk gedecentraliseerd naar gemeenten en tegelijkertijd zijn er steeds meer grote steden en minder gemeenten. Dat blijkt uit de Staat van het Bestuur 2016...
  • Hoe ver ben je bereid om te gaan?
    Aandacht is het nieuwe goud is een indrukwekkend en alarmerend boek over de opkomst van een bedrijfstak die een eeuw geleden nog amper bestond: de handel in aandacht. Niet alleen commerciële bedrijven, maar ook overheden en de politiek maken in toenemende mate gebruik van moderne mediastrategieën om aandacht te genereren. Donald Trump, die vanaf het...
  • Onderzoeker van het Zijlstra Center Vinitha Siebers heeft de gemeenten Zeist en IJsselstein een jaar lang gevolgd om te zien hoe zij ‘participatie’ vorm geven in hun dagelijkse praktijk (lees ook Participatie en democratie in gemeenten). Welke werkwijzen ontwikkelen ze en welke invulling geven ze aan hun rol in de participatiesamenleving? Over Zeist maakte ze...
  • 'Gelijke kansen zijn een lachertje'
    Wij, Ahmed en Roel, wonen in hetzelfde land, maar dat is dan ook wel de voornaamste overeenkomst. Wij zouden elkaar nooit hebben ontmoet, ware het niet dat minister Asscher op een bijeenkomst van de WBS over 'Van Waarde Lokaal' op tamelijk arrogante wijze reageerde op een verzuchting van Ahmed of de sociale diensten misschien wat...
  • Tips and tricks
    Hoe maak je een succes van de overgang naar zelfsturende teams? Het antwoord ligt eigenlijk voor de hand: door met medewerkers te communiceren en hen te motiveren. Toch blijft aandacht hiervoor nodig. Dat blijkt uit onderzoek dat Lisa Bekkema uitvoerde bij twee grote (thuis-)zorginstellingen in Nederland. Uit onderzoek blijkt dat zelfsturing kan leiden tot een...
  • Een pleidooi voor open data ‘as should be’
    Voor veel open data adepten was het adagium altijd dat overheden hun data ‘as is’ beschikbaar moeten stellen. Dat wil zeggen dat overheden ruwe data moeten vrijgeven zoals deze beschikbaar is. Data met zo min mogelijk bewerkingen dus. Zo weet je als hergebruiker zeker dat je de volledige data in handen hebt. Maar steeds vaker...
  • KING en Jheronimus School of Data Science (JADS) organiseren masterclass organisatieverandering en strategische samenwerking
    Zoals iedereen weet zijn mannen veel beter in zoeken dan vrouwen. Als ik de boter in de koelkast niet kan vinden dan haal ik de hele koelkast leeg, zet alles keurig op een rijtje terug en stel vast dat de boter op is. Ik roep dan stellig: ‘De boter is op!’ Mijn echtgenote opent vervolgens...
  • Een onderzoek naar burgerparticipatie op lokaal niveau
    Burgerparticipatie, participatiesamenleving of participatieve democratie staan bij veel gemeenten hoog op de politieke agenda. Raad, college en ambtelijke organisatie zetten zich in om burgers een rol te geven in het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken (bijvoorbeeld bezuinigingen, veiligheidsissues en zorg) (Horlick-Jones, Rowe & Walls, 2007). Burgerparticipatie kan tevens de sociale cohesie, steun van burgers, veiligheid en...
  • Samen leren, leiden en veranderingen inzetten
    Er is een nieuw fenomeen in leiderschapsland: het collectief leiderschap. Leiderschap aan de top wordt steeds meer gedeeld met de lagere echelons in de private of publieke organisaties. De Winne en Clement hameren in hun boek Leidinggeven zonder omwegen; doen wat werkt op het belang van collectief leiderschap. De tijd van ‘Waarom? Daarom!’ ligt definitief...
  • Hoe leugens, manipulaties en misvattingen te doorzien?
    'Alternative facts' noemde Trump-adviseur Kellyanne Conway de leugens van persvoorlichter Sean Spicer over het aantal aanwezige burgers tijdens Trumps inauguratie. Zo maakte ze handig gebruik van een zorgwekkende ontwikkeling waarbij misinformatie wordt verpakt als feit. Door deze ontwikkeling neemt de kans toe dat we op allerlei manieren, bewust of onbewust, worden misleid door pseudowetenschap en contrakennis....
  • Absurd en begrijpelijk, maar geen goede oplossing
    Vorige week stond de Apple-case weer op de agenda in de Tweede Kamer. Naar aanleiding van het besluit van de Europese Commissie dat Apple 13 miljard euro aan achterstallige belasting moet betalen, kwamen Kamerleden met vragen. Want hoe weten we zeker dat in Nederland alles conform de regels gebeurt, vroeg Steven van Weyenberg (D66) zich...
  • Sinds de opkomst van internet is er veel veranderd in de samenleving. We leven inmiddels in een geglobaliseerde wereld waarin grenzen op tal van terreinen aan het vervagen zijn en worden verlegd, ook in het publieke domein. Het onlangs uitgekomen boek De Platformsamenleving is het eerste boek dat op een zeer geslaagde wijze en op een...
  • Analyse van nieuwjaarstoespraken 2017 - deel 2
    Nieuwjaarstoespraken bieden door het terugkijken, het vooruitkijken en de duiding van de maatschappelijke context een beeld van het huidige denken in bestuurlijk Nederland. Van jaar tot jaar zijn er namelijk overeenkomsten en verschillen in de besproken thema’s. Boudewijn Steur heeft 109 nieuwjaarstoespraken van bestuurders geanalyseerd, waaronder alle toespraken van de commissarissen van de Koning en...
  • Analyse van nieuwjaarstoespraken 2017 - deel 1
    Nieuwjaarstoespraken bieden door het terugkijken, het vooruitkijken en de duiding van de maatschappelijke context een beeld van het huidige denken in bestuurlijk Nederland. Van jaar tot jaar zijn er namelijk overeenkomsten en verschillen in de besproken thema’s. Boudewijn Steur heeft 109 nieuwjaarstoespraken van bestuurders geanalyseerd, waaronder alle toespraken van de commissarissen van de Koning en...
  • Meer ruimte voor menselijk handelen voorkomt stroperigheid
    Risicogericht en effectief werken: wie kan daar iets tegen hebben? Eelke Renkema van de Douane in ieder geval niet, maar hij ziet regelmatig dat er in de praktijk van de mooie doelstellingen niet zoveel terecht komt. Digitalisering en automatisering, die zijn bedoeld om de efficiency te bevorderen, veroorzaken in de praktijk juist stroperigheid. Zijn oplossing:...
  • Voorzitter directieraad VNG Jantine Kriens pleit voor vertrouwen en continuïteit in de bestuurlijke verhoudingen
    Gisteren kwam de Raad voor de financiële verhoudingen met het advies Eerst de politiek, dan de techniek. Daarin pleit de raad voor aanpassingen aan de Financiële-verhoudingswet om het vertrouwen in de financiële verhoudingen te kunnen behouden. Doel is een transparant systeem waarmee gemeenten hun werk goed kunnen doen. Voorzitter van de directieraad van de VNG Jantine Kriens reageert. Spelregels...
  • Steeds meer overheidstaken worden door gemeenten uitgevoerd; die staan het dichtst bij de mensen en kunnen maatwerk leveren. De Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv) constateert echter dat de huidige financiële verhoudingen zijn verrommeld. Door een opeenstapeling van inconsequente keuzes liggen betalen en bepalen niet meer bij dezelfde partij. Het beleggen van taken bij gemeenten kan ertoe...
  • Over treitervloggen, gefrustreerde agenten en normbeelden
    Politieman Frank de Vetter zette begin december 2016 een hartekreet op Facebook. Hij was het zat om nog langer ‘het pispaaltje’ van de Nederlandse samenleving te zijn. Spreekt de politie iemand aan op veel te hard rijden, krijgen agenten meteen een grote mond. Alsof alle dienders slecht getraind zijn, een nekklem leggen of gevoelige informatie...
  • Big data en privacy gaan wèl samen
    Op nagenoeg elke bijeenkomst over de kansen en uitdagingen voor big data klinken twee vragen: ‘Maar hoe zit het dan met privacy?’ en ‘Ik wil het liever niet over privacy hebben.’ Sommige mensen willen er graag over praten, anderen willen er vooral over zwijgen. In alle eerlijkheid moet ik bekennen dat ik bij de laatste...
  • De tijd vraagt om nieuw leiderschap
    ‘Boze burgers demonstreren tegen azc in Oude Pekela’, 'Boze burgers na referendum nog bozer' en ‘Boze burgers zetten gemeenteraad op stelten’, dit zijn enkele krantenkoppen uit 2016. De boze burger trapt op de rem, ook buiten Nederland bij de uitslag van het Brexit-referendum en de Amerikaanse presidentsverkiezingen. De boze burger en de gevestigde politiek lijken...
  • Hoe in 2017 een veelbelovend nieuw tijdperk begint  
    Na de financiële recessie een mentale depressie. Daar lijken we op af te denderen na de overrompelende gebeurtenissen van het afgelopen jaar. Daarom een peptalk voor het politieke jaar 2017. Hiermee laten we 2016 achter ons, een jaar waarin drie ontwikkelingen het politiek ritme sterk bepaalden. Een oud-burgemeester van Londen die een Brexit forceerde. Een...
  • Cahier Politiestudies
    Criminele organisaties en organisatiecriminaliteit zijn verschillende fenomenen. Tegelijkertijd hebben ze meer met elkaar gemeen dan men op het eerste gezicht zou vermoeden. Vandaar ook dat beide vormen van misdaad in één themanummer van Cahiers Politiestudies aan de orde komen[1]. Misdrijven die in het ene land door criminele organisaties worden gepleegd - afvaldumping door de Maffia...
  • Ict ondersteunt juist vakmanschap
    Binnen de Belastingdienst is er enthousiasme én bezorgdheid over de grote automatiseringsslag die de dienst aan het maken is. Zo is er vrees dat de uitgebreide toepassing van ict een bedreiging vormt voor het ambtelijk vakmanschap. Ten onrechte, vindt belastinginspecteur Adri Sprokholt: ‘Automatisering kan juist bijdragen aan het werken met je Fingerspitzengefühl. Dat heb je...
  • Uitdagingen en mogelijkheden tijdens het Hoe Open? Festival
    Maandag 13 december bruiste het in TivoliVredenburg: 400 bezoekers verdiepten zich in de uitdagingen en mogelijkheden van een open overheid tijdens het Hoe Open? Festival. In opdracht van het Leer-en Expertisecentrum Open Overheid legde ik als keynotelistener mijn oor te luisteren tijdens dit festival. Waar een keynotespeaker zijn toonaangevende opvattingen, onderzoek of positie toelicht tijdens...
  • Jaarlijks verdwijnt er vrijwel ongemerkt en in ieder geval ongewild vijf miljard euro door faillissementen. Dat is nogal wat. Daarom is het ook zo vreemd dat vrijwel niemand zich echt verantwoordelijk voelt voor de oorzaken en de gevolgen ervan. Niet alleen de samenleving, maar zeker ook vele ondernemers krijgen nu – letterlijk – de rekening...
  • ‘Burgemeester in oorlogstijd’ is een veelgebruikte metafoor geworden voor een categorie ethische dilemma’s waar publieke ambtsdragers voor kunnen komen te staan: wat als het ‘bevoegd gezag’ dat je dient ‘fout’ is, of immorele of zelfs illegale interventies wil plegen? Kan een nieuw boek over de burgemeester van een klein dorp – Zelhem – tijdens de...
  • Een pleidooi
    Beleid, oké, maar geen dikke pakken papier, zeggen raadsleden. Nee, zeg, wie wil dat nou, zeggen wethouders, twee A4tjes zijn genoeg, kort en krachtig. Niet lullen, maar poetsen. Over framing gesproken. Wie wil die dikke pakken papier dan wel? De opstellers zeker, ambtenaren, die bureaucraten en treuzelaars met hun mitsen en maren? Sinds wanneer is...
  • Recensie van een slimme reisgids en handleiding
    De titel doet iets anders vermoeden. Digitale denkers aan het werk gaat niet over het werk van grote innovatieve denkers in het digitale tijdperk, zoals Steve Jobs en Mark Zuckerberg, of over de digitale pioniers van deze tijd, zoals Alexander Klöpping van Blendle. Digitale denkers aan het werk van Joris Merks-Benjaminsen gaat over al die...
  • Twee belangrijke actualiteiten voor het ambtelijk vakmanschap. De eerste: Op 19 september schreef minister Plasterk aan de Tweede Kamer dat hij - ondanks een eerdere toezegging aan de Tweede Kamer - niet met een Statuut zal komen waarin de ambtelijke kernwaarden zijn vastgelegd. De tweede: Op 8 november keurde de Eerste Kamer het wetsvoorstel goed...
  • ‘Voor deze vacature zoeken we iemand met affiniteit met big data’. Het lijkt wel of nagenoeg elke vacature waarbij het gaat om beleid en informatie een verwijzing bevat naar het werken met big data. Waar er enkele jaren geleden nog nauwelijks over gesproken werd, lijkt het nu bijna ongehoord om er als organisatie niets mee...
  • In het voorjaar van 2001 publiceerden Cor van Montfort, onderzoeker bij de Algemene Rekenkamer en universitair docent Ank Michels een artikel met de titel ‘Democratie en horizontaal bestuur’ in Bestuurswetenschappen. Ik moet bekennen dat ik het toentertijd heb gemist, maar wat enkele maanden later gebeurde (en zowel democratie als horizontaal bestuur in een ander daglicht...
  • Noodzaak tot regionale samenwerking nog steeds urgent
    Ook in 1946 hielden bestuurders zich al bezig met de bestuurlijke schaal van gemeenten. Een artikel uit de eerste jaargang van Bestuurswetenschappen in 1946 gaat uitgebreid in op de noodzaak om in te grijpen. Ter gelegenheid van het 70-jarig bestaan van Bestuurswetenschappen in 2016 is in het jubileumnummer (2016/4) redactioneel aandacht besteed aan de mannen (en...
  • Wat leren we van het zorgpact?
    Echte verandering wordt niet van bovenaf opgelegd, maar groeit van onderop. Die gedachte wordt steeds gangbaarder binnen de overheid. Geen blauwdrukken en top-down sturing van bovenaf, maar (burger)initiatieven van onderop faciliteren. Een mooi voorbeeld van deze nieuwe manier van werken is het Zorgpact, een initiatief van het kabinet om regionale samenwerkingen in zorg en welzijn...
  • Duurzaamheid en ondernemerschap versneld
    De New World Campus in Den Haag is dé plek waar baanbrekende oplossingen gevonden worden voor mondiale vraagstukken op het gebied van duurzame ontwikkeling, internationaal en in Nederland. Door professionals uit verschillende vakgebieden zowel online als op een fysieke campus samen te brengen, ontstaan vernieuwende oplossingen en businessmodellen. Op de New World Campus (NWC) komen...
  • Controllers in gesprek over de stand van zaken in de (semi-)publieke sector
    Er is van alles aan het veranderen en aan het verschuiven in de (semi-)publieke sector. Tenminste, als je naar de grote lijnen kijkt. Hoe werken de grote ontwikkelingen op het gebied van governance, control en leiderschap door in de praktijk van de publieke sector? Op welke concrete punten is recentelijk vooruitgang geboekt, en wat zijn...
  • Blockchain
    Blockchain is booming. Bitcoin is het meest aansprekende voorbeeld, en de mogelijkheden met deze technologie zijn enorm. Het wordt disruptiever dan de komst van internet genoemd, en zou het bestaan van grote instituten overbodig maken. Onder andere de belastingdienst, RDW, banken, gemeenten en allerlei andere grote instituten. Maar hoe werkt het? Hoe ver is de technologie? En staan we echt aan de vooravond van een grote technologische...
  • Bestuurlijke en democratische hervormingen komen in Nederland maar moeilijk van de grond (Schrijver 2015). De WRR noemt Nederland in dit opzicht zelfs ‘institutioneel conservatief’ (WRR 2012). Ter gelegenheid van het 70-jarig bestaan van Bestuurswetenschappen in 2016 is in het jubileumnummer (2016/4) redactioneel aandacht besteed aan de mannen (en een vrouw) van het eerste uur. Een...
  • Het is aannemelijk dat in deze globaliserende wereld netwerken, allianties en platforms de toekomst hebben en mensen en hun samenwerkingsverbanden daar vrij in willen bewegen. Tegelijkertijd zien we dat grote groepen mensen op zoek zijn naar vormen van geborgdheid en zekerheid, als het niet anders kan dan maar door een statelijk orgaan. Zijn zij op...
  • In september pleitten vijf grote bedrijven, in hun kielzog meer dan 40 bedrijven, in de Volkskrant voor het creëren van een ministerpost voor economie, klimaat en energie voor meer samenhang in het beleid om zodoende echt vaart te maken met de energietransitie [1]. Ook was er recent een discussie of we als Nederland beter gediend...
  • Interview met voorzitter directieraad VNG Jantine Kriens
    Rond de 70 procent van beleid en regelgeving vanuit de EU heeft gevolgen voor regio’s en gemeenten. Europa kan dus niet zonder gemeenten en gemeenten kunnen niet zonder Europa. Jantine Kriens bracht dit voorjaar samen met een delegatie van leden van VNG-commissies een bezoek aan Brussel. ‘Om te leren hoe we het Brusselse in Nederland...
  • Lessen uit 'The Wire'
    De stad als organisatie. Lessen uit The Wire heeft mij werkelijk verrast. Het is een toegankelijk en meeslepend boek over hoe vanuit de organisatie- en veranderkunde op een totaal andere manier dan gebruikelijk naar een grote stad kan worden gekeken. Uitgangspunt van de auteurs was de internationaal zeer hoog gewaardeerde televisieserie The Wire. Met The Wire...
  • Er verschijnen veel mooie boeken die ons moeten doen realiseren dat we een andere overheid nodig hebben. Een overheid die anders naar haar sturingsopgaven[i] dient te kijken. Micklethwait en Wooldridge[ii], hoofdredacteur en management editor bij The Economist, bijvoorbeeld bekijken de positie van de staat kritisch en komen tot de conclusie dat een revolutie op handen...
  • Wat moet een overheidsmanager kennen en kunnen om in de 21ste eeuw effectief te opereren; om, kort gezegd, een ‘21ste-eeuwse overheidsmanager’ te worden? Dit artikel beantwoordt deze vraag op basis van een analyse van wetenschappelijke en praktijkliteratuur en jarenlange interactie met overheidsmanagers in onderwijs en onderzoek. Na een korte beschrijving van trends en ontwikkelingen in het publieke...
  • Bestuurskundigen beantwoorden vragen over hun vak
    In een recente uitzending van De Wereld Draait Door vergiste tafelgast Sywert van Lienden zich een uitzending lang in de statistieken over het verband tussen zedendelicten en vluchtelingen – met ‘een nulletje’. Dat was niet zomaar een vergissing, want het betekende precies het verschil tussen een duidelijk verband en helemaal niets. De vergissing van Sywert...
  • Wat maakt politici populair? De eerste keer dat Thijs Hannaart, auteur van het boek Kies mij, als je meer invloed wilt hebben, over deze vraag begon na te denken was tijdens een lezing van filosoof Bas Haring. Haring hield tijdens die lezing een vurig betoog over neuropolitiek en verwees daarbij naar marketeers die in hersenscanners onderzoek...
  • Je kunt me niet blijer maken. Maandagochtend, stapels werk, volle inbox en ik zie um al staan: UITNODIGING Projectgroep Bladibla. Wat een ellende. Ik ben geloof ik geen vergadertype. Een bila of trila gaat nog net, maar zodra we qua aantal kunnen klaverjassen trek ik het niet. Het begint al bij binnenkomst. Negen van de tien...
  • Overheid moet rol pakken en vertrouwen herstellen
    Inspiratie en debat over datagedreven sturen Bij datagedreven sturen horen fundamentele vragen over de positie en de rol van de overheid. Hoe ziet die rol eruit, hoe vul je die in en welke afwegingen kun en moet je daarin maken? Het programma Digitale Agenda 2020 van VNG/KING verkende het speelveld van datagedreven sturing door gemeenten...
  • De ontdekkingstocht naar nieuwe vormen van bestuurlijke samenwerking
    Maandag is De bestuurlijke verantwoordelijkheid voor systemen van de Raad voor het openbaar bestuur (Rob)  verschenen. Den Haag dient te erkennen dat die bestuurlijke verantwoordelijkheid een gezamenlijke is, aldus de Rob. Veel publieke taken zijn in de afgelopen jaren overgedragen van de rijksoverheid naar gemeenten en provincies of zelfstandige bestuursorganen en/of marktpartijen. Welke verantwoordelijkheid blijft er...
  • 'Hoe vernieuwend is de toepassing van gedragskennis in beleid?'
    In 2008 schreven de Amerikanen Richard Thaler en Cass Sunstein de bestseller Nudge: een gedragseconomische spoedcursus in gedragsverandering door de omgeving (‘keuzearchitectuur’) subtiel aan te passen. Nudge waaide al snel over naar de beleidswereld in Nederland, en kreeg daar vervolg via invloedrijke adviesrapporten en nieuwe gedragseenheden (bijvoorbeeld Behavioural Insights Teams bij EZ en IenM). Nu, een...
  • VNG bezoekt Brussel
    Lokale bestuurders doen er verstandig aan Europa meer prioriteit te geven. Dat is althans de mening van burgemeester Frans Backhuijs (Nieuwegein) en wethouder Rein Zijlstra (Zeewolde). Als lid van een VNG-delegatie reisden beiden dit voorjaar naar Brussel om de banden met de EU aan te halen. ‘Doordat je elkaar leert kennen, verandert de dynamiek.’ Toen...
  • 'Je mag best zeggen dat je ergens goed in bent'
    Talentmanagement is hot. Talentenbanken worden uit de grond gestampt. Seminars, artikelen en boeken overtuigen de leiders van nu dat ze vooral alle kennis en kunde van hun medewerkers moeten uitbuiten, uhm... benutten. Mensen in hun kracht zetten. Maar hoe kun je nu iemand in z'n kracht zetten als je maar een klein deel van de...
  • 'Maar ik heb nog niks gedaan'
    Tijdens de avonturen die auteur Lewis Carroll zijn personage Alice laat beleven, ontmoet zij een koningin die zich vooral ‘dingen die over twee weken gebeurden’ kan herinneren. ‘Daar hebben we bijvoorbeeld de boodschapper van de koning’, zegt de koningin, ‘die voor straf in de gevangenis zit: het proces begint pas woensdag en zijn misdaad begaat...
  • 'We kunnen zelf met alternatieven komen'
    Melanie Peters, directeur van het Rathenau Instituut, kan niet goed tegen de berusting en de moedeloosheid rond de datasamenleving. 'We hoeven ons niet uit te leveren aan Google, Apple en Facebook. We kunnen best zelf mooie, veilige apps maken.' Ik sprak laatst met een Eerste Kamerlid vlak voordat het wetsvoorstel rond het elektronisch patiëntendossier door...
  • Essay werpt licht op werk gemeentesecretarissen
    Geen zoektocht naar het handwerk van de publieke manager is compleet zonder inzicht in wat publieke managers nu eigenlijk precies doen als ze aan het werk zijn. Waar gaat hun aandacht naar uit? Waar besteden zij hun tijd aan, wat krijgt minder prioriteit, wat delegeren ze naar anderen, wat laten ze lopen? Welke keuzes maken...
  • President Obama noemde het een keerpunt in de geschiedenis van onze planeet: nu ook het Europese Parlement ermee heeft ingestemd, treedt binnenkort het Parijse Klimaatverdrag in werking. Dat is ongekend snel. Het eerdere Kyoto Protocol van 1997 werd pas na zeven jaar bekrachtigd, nadat bovendien verschillende landen op hun handtekening waren teruggekomen. Dat ligt nu...
  • Het gezag van de overheid en de legitimiteit van het overheidshandelen staan meer dan ooit ter discussie. Aan wetten en regels houden: oh, ja, jôh? Voor welke mondige burger is dat vanzelfsprekend? En wat betekent dat: ieder voor zich en God voor ons allen? Wanneer wordt het gezag van de overheid wel geaccepteerd? Wat hebben...
  • Europees nationalisme in Brussel
    Nationalisme. Typisch zo’n fenomeen dat bij Europese leiders doorgaans op weinig bijval kan rekenen. Niet voor niets hekelt de Europese Commissie graag het nationalisme bij lidstaten. Zo stelde de voorzitter van de Europese Commissie Juncker in een interview met NRC Handelsblad nog dat hij het gebrek aan Europese successen ‘niet wijt aan de Commissie, maar...
  • Soms vraag ik me af waarom ik het zo leuk vind om ambtenaar te zijn. Laatst was ik bij een lezing van een vooraanstaand leraar van een bijzonder goed voorgeschreven opleiding. 'Veranderingen in een organisatie duren 5 jaar', oreerde hij. 'In 1980', dacht ik dat hij daarna zou zeggen. Maar dat zei hij niet. En toen ik...
  • Decentrale overheden zien zich voor economische, financiële en juridische uitdagingen geplaatst
    De beslissing van Groot-Brittannië om uit de EU te treden heeft waarschijnlijk belangrijke gevolgen voor de lokale overheid. De effecten op de middellange termijn worden nog steeds bestudeerd maar op sommige gebieden begint de impact van een Brexit inmiddels duidelijk te worden. Dit commentaar gaat in op deze impact en wat eraan vooraf ging. Het...
  • Boekrecensie door Dave van Ooijen
    Een ‘agile’ overheid speelt met kortcyclische processen in op wensen van haar inwoners en werkt bij de levering van publieke diensten intensief samen met bedrijven, inwoners en het maatschappelijke middenveld. Ze creëert ruimte, werkt in netwerken van multidisciplinaire teams aan alternatieven, stuurt bij en streeft tegelijkertijd naar kostenverlaging en kwaliteitsverhoging van diensten. Voor wie geïnteresseerd...
  • Elke gemeente heeft een visie op zichzelf als smart city
    Ook dit jaar was weer de verkiezing van de Slimste Binnenstad van Nederland, een onderscheiding voor steden die door inzet van technologie en het delen van gegevens werken aan maatschappelijke opgaven. De winnaars van 2016 waren Zwolle in de categorie ‘Slimste Visie 2016’ en Nijmegen in de categorie ‘Slimste Project 2016’. De jury constateerde een...
  • Maar internationaal doen we er te weinig mee
    Buitenland, voor veel mensen letterlijk een ver-van-mijn-bedshow. Iets waar je in het lokaal bestuur niet mee te maken hebt, of op zijn best heel weinig. En dat zit dan doorgaans in de hoek van goede doelen-projecten of de opgeheven vinger van de mensenrechten. Ik mag namens de VGS de vertegenwoordiger zijn in de commissie Buitenland...
  • Nationale Politie lokaal verankerd
    Constateren dat de lopende invoering van Nationale Politie een uiterst complex en problematisch project is, is langzamerhand een open deur geworden. Maar dat maakt het proces en vooral de uitkomsten er van niet minder interessant. Het onderzoek dat Jan Terpstra en zijn collega’s voor Politie en Wetenschap deden naar het functioneren van de nieuwe basisteams...
  • Europese regels staan Access2Fiber in de weg
    Over Europa decentraal Kenniscentrum Europa decentraal helpt decentrale overheden al sinds 2002 met het correct uitvoeren van Europees recht en beleid. Gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk krijgen van het kenniscentrum antwoord op vragen over Europese wet- en regelgeving. Dat doen wij onder andere door middel van een nieuwsbrief, een actuele website en een helpdesk....
  • Krachtige visie op iOverheid noodzakelijk
    In september ontstond de discussie[1] of we beter gediend zouden zijn met een apart ministerie voor vraagstukken rondom informatie- en communicatietechnologie (ict). Een cyberministerie zou de problemen rondom cybercriminaliteit, privacyvraagstukken en ict-projectmanagement beter kunnen aanpakken door een groep in ict gespecialiseerde ambtenaren met aan het roer een minister met een duidelijke visie. 'Het apart zetten...
  • De impact van technologische ontwikkelingen op samenleving en openbaar bestuur
    De commissie Elias stelde in 2014 als belangrijkste conclusie vast dat de rijksoverheid haar ict-projecten niet op orde heeft. Ook stelde de commissie vast dat ict overal is maar dat de politiek dat niet beseft. ‘De Kamer maakt haar controlerende taak niet waar door een gebrek aan interesse voor ict en gebrek aan deskundigheid’, aldus...
  • De tijd is rijp!
    Soms zie je de ‘golven van veranderingen’ al van ver aankomen en toch verrassen ze je als ze op het 'strand' aanspoelen. Van het ene op het andere moment zag je bijvoorbeeld in de winkels alleen nog maar cd’s. Anno 2016 is het de beurt aan de cd om in de vergetelheid te raken. Muziek...
  • Tegenwoordig zijn verbonden partijen niet meer weg te denken uit het publieke domein. In onze complexe netwerksamenleving hebben organisaties elkaar nodig om de benodigde kennis en expertise samen te brengen en in te zetten om maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Deze constatering laat onverlet dat er vraagtekens kunnen worden geplaatst bij de huidige manier waarop...
  • Samenwerking tussen gemeenten
    Woensdag hadden wij op school een zogenaamd ‘ouder-kind’-gesprek, een driehoek van juf, dochter (7) en ouders (wij). Daar stelde de juf aan onze dochter halverwege het gesprek de volgende vraag: ‘Wat of wie heb jij nodig om nog beter te kunnen samenwerken?’ Mijn gedachten dwaalden af - een familietrekje, zo bleek later in het gesprek...
  • De flexpool: kansen voor interne mobiliteit en talentontwikkeling
    De rol en taken van gemeenten gaan de komende jaren sterk veranderen. Naast de veranderingen in het sociaal domein zullen ook onder andere de Omgevingswet en participatie verder vorm krijgen. Om hier goed mee om te kunnen gaan zijn flexibiliteit en wendbaarheid in de organisatie noodzakelijk. Door een flexpool voor adviseurs op te zetten kan...
  • Studenten bestuurskunde publiceren onderzoek
    Afstudeerscripties omvatten soms juweeltjes van kennis en inzicht, zegt bestuurskundige Paul ’t Hart op public-note.com. Maar de kans dat die ooit worden gevonden door practitioners en wetenschapper is vooralsnog verwaarloosbaar. Public Note wil daar verandering in brengen. Het online platform publiceert daartoe onderzoek van bestuurskundig talent en brengt studenten, wetenschappers en de professionals van het...
  • De slimme stad gaat over meer dan tools, gadgets en toepassingen
    De discussie over smart cities gaat vooral over ‘smart’ en veel minder over ‘city’. Als we echt willen dat de stad smart wordt, moeten we voorbij de slimme technologische oplossingen kijken en zien hoe en waardoor de stad momenteel verandert. Steden, stadsmakers én techneuten moeten samen een visie ontwikkelen die de basis vormt voor de...
  • Gemeentesecretaris van Epe Carla Kats: 'Kijk verder dan alleen het eigen werk'
    Ook in Epe is hard gewerkt om de decentralisaties in goede banen te leiden. Is het voor een kleine gemeente moeilijker om te voldoen aan wetgeving en verwachtingen? Carla Kats, gemeentesecretaris van de gemeente Epe, is overtuigd dat dat niet zo is. ‘Maar het is wel nodig dat iedereen binnen de organisatie verder kan kijken...
  • Voor een onderzoeksessay voor Raadslid.nu mocht ik me bezighouden met de bestuurlijke rol(len) van de gemeenteraad. Uit gesprekken met onder meer raadsleden, griffiers en burgemeesters werd al snel duidelijk dat er een overkoepelende rol van de raad is, een functie die zijn ‘klassieke’ rollen - vaak aangeduid als volksvertegenwoordiger, kadersteller en controleur - overstijgt of...
  • Omdat de koning het in de Troonrede van 2013 heeft uitgesproken weten we het allemaal en staat het ook vast. Is het werkelijkheid. Wij leven in een participatiesamenleving waarin inwoners op eigenkracht, of door interactie in hun netwerken, zelfredzaamheid opbouwen en onafhankelijk van de overheid invulling geven aan hun bestaan. Dat nog niet ieder burger...
  • Het huidige politieke bestuur opereert vooral vanuit verticale, hiërarchische verhoudingen, die passen bij klassieke overheidstaken. Politici moeten de illusie van een ‘cockpit Den Haag’ van waaruit de Nederlandse samenleving zou worden bestuurd, loslaten. In plaats daarvan dient betere en intensievere samenwerking centraal te staan, ook binnen de overheid. Hierdoor verandert niet alleen de verantwoordelijkheid van...
  • Oproep aan gemeenten
    Sinds ik me een tijdje in de onderwijssector en de zorg- en welzijnssector begeef, valt me iets op. Het blijkt heel lastig om de kloof tussen theorie (opleiding) en de praktijk (het werk) te dichten voor beroepsgerichte opleidingen, zoals in opleidingen tot leraar, (wijk)verpleegkundige, verzorgende, pedagogisch werker etcetera. Terwijl het in zowel onderwijs als zorg...
  • Als Digicommissaris richt ik mij op de verdere ontwikkeling van de digitale overheid. Het onderwerp iBewust gedrag binnen de overheid is daarvoor natuurlijk van groot belang. In deze column wil ik het thema graag in een breder perspectief plaatsen. Want iBewust gedrag gaat om meer dan alleen iBewustzijn bij ambtenaren; het is onderdeel van een...
  • Festival der Bestuurskunde
    De Opgave Centraal? Er waart een spookduo door bestuurlijk Nederland: het spook van ‘opgavegericht werken’ en van ‘publieke waardecreatie’. Het zijn de nieuwe buzzwords in en om het openbaar bestuur. Beide reflecteren nobele intenties. In plaats van hun eigen structuren, regels en routines tot uitgangspunt van haar handelen te nemen, moeten overheden zich organiseren rond...
  • Combinatie van bestuurskunde en psychologie waardevol voor beleidspraktijk
    Steeds vaker maken beleidsmakers gebruik van inzichten uit de psychologie om beleid effectiever te maken, zogenoemde ‘gedragsbestuurskunde’. Om dit te bewerkstellingen moeten psychologen en bestuurskundigen samenwerken met elkaar, en met de praktijk van het openbaar bestuur. Maakt u al gebruik van inzichten uit de psychologie als u beleid ontwerpt of probeert in te voeren in...
  • 'Gemeenten willen meer samenhang in regelgeving op Europees niveau'
    Europa heeft gemeenten nodig om te weten wat er decentraal speelt. Omgekeerd willen gemeenten graag in Brussel aan tafel omdat de uitvoering van veel EU-regels op hun bordje ligt. De VNG organiseerde daarom dit voorjaar een ‘VNG Visit’. Het doel: de banden met Brussel aanhalen. Aan het bezoek ging heel wat geregel vooraf, vertellen organisatoren...
  • In cadans op weg
    De gemeentelijke overheid creëert omstandigheden voor maximaal ‘geluk’ en ‘zelfstandigheid’ van de individuele burger. Dat betekent ‘spelregels’ maken en handhaven, openbare voorzieningen maken en beheren, stimuleren van de samenleving met subsidies en zorgen voor een vangnet voor burgers die het niet zelfstandig redden. Onze medewerkers bereiden het gemeentebeleid voor, leggen het ter besluitvorming voor aan...
  • Naar aanleiding van de resolutie ‘Informatieveiligheid’ (2013) is in 2014 besloten om voor de gemeenten Culemborg, Geldermalsen en Tiel een CISO (Chief Information Security Officer) aan te stellen om informatieveiligheid naar een hoger niveau te tillen. Die CISO ben ik en vanaf die tijd ben ik voortvarend aan de slag gegaan met informatieveiligheid. Een belangrijk...
  • Hype of slimme interventie? 
    Het kan u bijna niet ontgaan zijn. Deze zomer werd Nederland overspoeld door Pokémon. Deze fictieve wezens, overgekomen uit Japan, verschuilen zich in bossen, velden, aan zee en in steden bij tal van monumentale panden, iconische gebouwen, beelden, fonteinen en andere noemenswaardige locaties. Virtueel uiteraard, maar de consequenties ervan zijn alles behalve virtueel. Langs de...
  • Gemeenten maken de omslag
    Bij de VNG ben ik medewerker informatiebeleid voor het veld werk en inkomen. Een belangrijke vraag is hoe sociale diensten met persoonsgegevens omgaan. De afgelopen drie jaar stonden vooral in het teken van drie opeenvolgende inspectieonderzoeken over het al dan niet veilig gebruik van Suwinet door gemeentelijke sociale diensten. Ter achtergrondinfo: Suwinet is het gegevenswisselingsysteem...
  • Knellende Europese regels
    Kenniscentrum Europa decentraal helpt decentrale overheden al sinds 2002 met het correct uitvoeren van Europees recht en beleid. Gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk krijgen van het kenniscentrum antwoord op vragen over Europese wet- en regelgeving. Dat doen wij onder andere door middel van een nieuwsbrief, een actuele website en een helpdesk. Europa decentraal is...
  • Het lokale bestuur is de aflopen tien jaar getransformeerd van toeschouwer tot samenwerkingspartner van politie en justitie in de strijd tegen georganiseerde criminaliteit. Onder de noemer ‘bestuurlijke aanpak’ is een instrumentarium ontwikkeld ter preventie en verstoring van zware criminaliteit. Dit alles vanuit de overtuiging dat het gemeentebestuur over relevante informatie en interventiemogelijkheden beschikt. De lokale...
  • Wie denkt en doet er mee!
    In april dit jaar is het Gemeentelijk Leernetwerk Open Data van start gegaan, een samenwerking tussen Kennisland (denk- en doetank voor maatschappelijke innovatie) en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid. Een diverse groep van vijftien gemeenten komt in vijf sessies samen om te identificeren welke vragen zoal spelen rondom open data en hoe de antwoorden...
  • Wat weten we over Nederlandse topambtenaren?
    Topambtenaren oefenen veel invloed uit op de totstandkoming en implementatie van overheidsbeleid. Ze schakelen rechtstreeks met de politieke top en sturen grote ambtelijke organisaties aan (bij de Nederlandse rijksoverheid zijn ongeveer 120.000 mensen werkzaam), maar tegelijkertijd opereren ze grotendeels achter de schermen (suggestie voor de makers van De slimste mens: wie herkent de meeste Nederlandse...
  • In zijn etnografische schets van het informele besluitvormingscircuit rond het Haagse nieuwscentrum Nieuwspoort uit 2010 concludeerde Joris Luyendijk dat de macht in Den Haag bij een handjevol grote belangenorganisaties, een aantal topambtenaren, een aantal journalisten en een enkel Kamerlid ligt. Zijn observaties geven een beeld van publieke besluiten die vooral tot stand komen door wheeling & dealing, achterkamertjespolitiek...
  • De stand van de Nederlandse economie is een optelsom van verschillende factoren. De marktsector speelt hierin een prominente rol en de overheid schept daarbij, mede via de Europese Unie, de macro-economische kaders. Minder bekend is de rol van de overheid als eigenstandige actor binnen de economie. BZK heeft deze rol samen met het CBS[1] in...
  • Control- en excelmanagement zit ambtenaren dwars
    Een tijd geleden sprak ik met een medewerker van de rijksoverheid over mijn onderzoek naar motivatie voor de publieke zaak. Hij wilde weten wat mijn onderzoek aan inzichten opleverde die gebruikt konden worden in beleid. Want hoewel er veel wordt gepraat over passie voor de publieke zaak, kon hij maar weinig onderzoek er naar vinden....
  • Een veilige keuze?
    Nederland is binnen Europa een van de weinige landen waar burgemeesters niet worden gekozen maar benoemd. Eens in de zoveel tijd laait de discussie rond de aanstellingswijze van onze burgemeesters op. Zo ook nu, en het blijft niet alleen bij woorden. In 2013 zette het parlement de eerste stap naar deconstitutionalisering van de kroonbenoeming van...
  • CPB-rapport Marktordening bij nieuwe ICT-toepassingen
    Overheden wachten vaak te lang met reageren op ICT-ontwikkelingen in de markt. Dat is jammer want in tweede instantie regels invoeren is relatief lastig en kostbaar. Dat constateert het Centraal Planbureau (CPB) in Marktordening bij nieuwe ICT-toepassingen, dat gisteren is verschenen. ICT-ontwikkelingen als het internet der dingen, digitale platformen, robots en block-chain technologie zijn bijna niet bij...
  • Geloofsgemeenschappen dienen uit zichzelf te reflecteren of ze transparant (genoeg) zijn voor derden. Het gaat daarbij niet alleen om de relatie overheid-geloofsgemeenschappen, maar ook om andere spelers in het maatschappelijke middenveld. Geloofsgemeenschappen, van welke religieuze snit ook, moeten daarom uit de schaduw te treden. Dat betoogt docent Religie, Recht en Samenleving/Kerkrecht en voorzitter van het...
  • Cybersecurity vraagt om gedragsverandering
    Tussen weten en ook echt doen zit een wereld van verschil. Ook bij cybersecurity. We weten eigenlijk allemaal wel dat we voor al onze accounts een ander wachtwoord moeten gebruiken. Maar bij mij - en daarin ben ik echt niet de enige - zijn het dan toch vaak kleine variaties op hetzelfde sterkebasiswoord. En we...
  • Volledige openheid kan doeltreffendheid in de weg staan
    De transparantie-eisen die aan ambtenaren worden gesteld maken het werk van voorzitter van de VOM en DG Bereikbaarheid Mark Frequin (IenM) er niet gemakkelijker op. ‘Als in een Wob-procedure al je mails, sms’en en apps openbaar kunnen worden, kan openheid juist leiden tot terughoudendheid en risicomijdend gedrag.’ Is er dan echt niets meer heilig? Dat...
  • Onlangs mocht ik een workshop ‘Informatiebeveiliging’ geven bij ons college van Gedeputeerde Staten. Nu probeer ik altijd iets uit de actualiteit als inleiding te gebruiken dat ook tot de verbeelding spreekt van de doelgroep. Nog voordat de eerste sheet op het scherm stond kreeg ik de vraag: ‘Informatiebeveiliging, gaat dat over die kwestie met minister...
  • Over de authenticiteit van politici
    Het gaat in de politiek minder om de inhoud en meer om de persoonlijke geloofwaardigheid. Door een diepgeworteld wantrouwen in politici is er grote behoefte aan mensen die wél te vertrouwen zijn. Politici moeten daarom hun kiezers zien te overtuigen van hun oprechtheid. Dit resulteert in gemaakte spontaniteit en berekenende eerlijkheid en ondergraaft juist het...
  • Aanpak gemeente Den Haag werkt
    De gemeente Den Haag zet moeders in tegen radicalisering. In het project Oumnia Works leren moeders in de Haagse Schilderswijk hoe ze radicalisering van hun kinderen op tijd kunnen herkennen en hoe dan te handelen. De aanpak is een succes: het project komt na de zomer ook voor andere gemeenten beschikbaar. Het doel van Oumnia Works is...
  • Gemeenten moeten nou maar eens aan de bak. Ik ben helemaal klaar met het eindeloos machteloze getreuzel. Ik doel op het getreuzel om samen te werken op dienstverlening en informatievoorziening. Ik kan dat niet meer uitleggen als ik ook wil volhouden dat gemeenten de eerste overheid zijn die maatschappelijke meerwaarde leveren. Het hoeft weinig betoog dat...
  • Wie herinnert zich nog de beelden op tv van orkaan Katrina? De verwoesting van New Orleans, de wanhoop bij de Superdome van die stad. Het was augustus 2005 en ook in Nederland werd meegeleefd met de getroffenen. Rijkswaterstaat (RWS) stuurde twee mobiele pompen en hulptroepen in een vliegtuig. Die werden ingezet bij de breuk in...
  • Ondersteuning voor lokale en regionale overheden bij implementatie van Brusselse regels
    Over Europa decentraal Kenniscentrum Europa decentraal helpt decentrale overheden al sinds 2002 met het correct uitvoeren van Europees recht en beleid. Gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk krijgen van het kenniscentrum antwoord op vragen over Europese wet- en regelgeving. Dat doen wij onder andere door middel van een nieuwsbrief, een actuele website en een Helpdesk....
  • Bouwen aan een samenwerkende inclusieve netwerkmaatschappij
    De wereld verandert diepgaand, of is dat wellicht toch niet het geval? Misschien is dat alleen maar onze waarneming.  Zijn de issues van vandaag de dag wel zo wezenlijk anders dan laten we zeggen 100 of 200 jaar geleden? Zijn de veranderingen die we nu ervaren, bijvoorbeeld door de snelle veranderingen in technologie, zo wezenlijk...
  • De waardengedreven benadering vastleggen in een ambtelijk statuut
    Ambtenaren en ambtelijke diensten worden, zeker door de politiek, vooral gezien als uitvoerders van door de politiek vastgesteld beleid. Burgers zien ambtenaren en ambtelijke diensten soms als een niet te doorgronden kleilaag die zich verstopt achter procedures en het strikt uitvoeren van wetten, regels en protocollen. In zekere zin is dit ook zo. Ambtenaren en...
  • Vrouwen in leiderschapsposities
    ‘Rijksoverheid streefcijfer voor vrouwen aan de top gepasseerd’, zo klonk het enige tijd geleden, toen Minister Blok bekend maakte dat 31 procent van de topfunctionarissen van de rijksoverheid vrouw is. Een mooi resultaat op zichzelf, maar wat betekent dit voor de vrouwen in die posities? Er worden verschillende metaforen gebruikt om de uitdagingen te omschrijven...
  • Platform O geanalyseerd
    Vanaf de lancering eind november 2015 verschijnen op dit platform geregeld bijdragen over de mogelijkheden van big data in de publieke sector. Ter indicatie, in zo’n 22 procent van de artikelen en interviews komen de termen ‘big’ en ‘data’ terug. Slaat men deze bijdragen erop na dan ziet men vaak dat de auteur(s) of geïnterviewde(n)...
  • Dorpsbewoners staan positief tegenover lokale inzet door bewoners. Meer dan de helft van de dorpsbewoners vindt zelfs dat bewoners meer te zeggen zouden moeten hebben in het dorp (55 procent). Over de gemeente zijn dorpsbewoners kritisch: minder dan de helft (43 procent) vindt dat de gemeente open staat voor de initiatieven van bewoners. Dorpsbewoners die de...
  • 'Ambtenaar? Nee joh, dat ben ik niet. Dat zijn bureaucraten, achter bureau’s. Dat gaat niet over ons' - brugwachter, Zuid-Holland
    In opdracht van het programmateam Ambtelijk Vakmanschap van het ministerie van BZK gingen Olga Plokhooij en Stefanie Schuddebeurs van De Luisteracademie in gesprek met allerlei uitvoerende ambtenaren, variërend van brugwachters tot cipiers. Het ministerie wilde graag weten wat er van dag tot dag speelt in de uitvoering als het gaat om ambtelijk vakmanschap. Welke dilemma’s...
  • Participatie voor gevorderden, zo kenschetst projectleider Ines Balkema ‘haar’ onderwerp Right to Challenge. Balkema is adviseur Inspraak en Participatie bij de gemeente Rotterdam. Rotterdammers die denken lokale voorzieningen en gemeentelijke taken efficiënter en beter te kunnen organiseren, kunnen de gemeente uitdagen. Daarbij is het belangrijk dat de buurt of wijk er beter van wordt. Balkema:...
  • Basispolitiezorg aan herbezinning toe!
    Van wijkagenten wordt heel veel verwacht. Zij moeten zich ‘in de haarvaten van de samenleving’ begeven en met talloze veiligheids- en leefbaarheidsproblemen dealen. Denk aan problemen met verwarde personen, stromen vluchtelingen, sociale spanningen, overlast en criminaliteit, radicalisering, terrorisme, huiselijk geweld, hangjongeren, enzovoort en zo verder. Bovendien: de wijkagent moet ook nauwe contacten onderhouden met bewoners,...
  • De economische crisis die rond 2008 losbarstte heeft ervoor gezorgd dat veel publieke organisaties moeten bezuinigen. Vaak zorgt de implementatie van bezuinigingen ook voor veranderingen binnen de organisatie, bijvoorbeeld om te zorgen dat het werk efficiënter en goedkoper gedaan kan worden. Dit soort bezuinigingen hebben ook gevolgen voor medewerkers. Binnen het bestuurskundig onderzoek is er...
  • Data versterken gemeenschappen
    Datagedreven werken en sturen verandert de overheid van een inerte in een alerte organisatie, stelt Jan van Ginkel, gemeentesecretaris in Zaanstad. 'Mijn wens is dat data worden gebruikt voor het versterken van de kracht van lokale gemeenschappen.' Big data, data-analyse, datagedreven werken en sturen… er wordt veel over gesproken maar het is zeker geen hype,...
  • Tour d’Overheid 2016
    Het is vrijdagavond 24 juni. Ik voel me weer net zo sip als toen ik op vakantie nog tijdens de vakantie gedumpt werd door mijn vakantieliefde. Die Europese liefde was toen Frans, maar de schok van de Engelse afwijzing komt net zo hard aan. Het begint zo vrolijk op de eerste Tour d'Overheid, donderdag 23...
  • Twee voorbeelden van hoe het niet moet!
    Er zijn twee ethische valkuilen voor bestuurders. De eerste valkuil is dat men de eigen moreel-juridische verantwoordelijkheid op de omstandigheden afschuift onder het motto ‘Het waren de omstandigheden, niet ik’. De tweede is dat men gelooft dat wat niet expliciet in juridische zin verboden is, moreel zou zijn toegestaan en zichzelf juist een veel te...
  • Hoe maken we teams waarin verschillende vaardigheden aan bod komen?
    Iedereen communiceert met iedereen, ideeën worden overal geboren en informatie is nog nooit zo breed beschikbaar geweest. Wat betekent dat voor de toekomst van gemeenten? Dat ze zich ambitieus moeten opstellen, zegt tijdgeestonderzoeker en publicist Farid Tabarki. En rap ook! Anders neemt de onrust in de samenleving toe. Hij vertelt erover, samen met Ger Baron,...
  • De politieke en bestuurlijke vraag blijft
    Biedt analyse van data de oplossing van complexe maatschappelijke problemen? Het Rathenau Instituut onderzoekt het en brengt wat realiteitszin in de hype. Leidt big data tot fact free politics? Vergeet het maar, want data zijn niet neutraal. Wat betekent datagedreven sturen voor de rol en positie van de (gemeentelijke) overheid? Het Rathenau Instituut stimuleert de...
  • Het onvoorwaardelijk basisinkomen wordt door voorstanders graag als een visionair of revolutionair idee neergezet. Iedereen die er kritiek oplevert, moet dan haast ook wel bekrompen of reactionair zijn. Eenzelfde soort omkering hanteerden de initiators van het Zwitserse referendum. Ondanks dat hun voorstel om een basisinkomen in te voeren met een dikke 75 procent werd verworpen,...
  • Jonge ambtenaren belangrijk voor een toekomstbestendige overheid
    Uit de personeelsmonitor van het A+O fonds Gemeenten blijkt dat er meer 60-jarigen bij gemeenten werken dan jongeren onder de 35. Hoewel er verschillende initiatieven zijn om verjonging binnen de overheid mogelijk te maken, blijken jongeren toch aan het kortste eind te trekken. Emke Westra, voorzitter van FUTUR, het landelijke netwerk voor jonge ambtenaren: 'Het is een trend die...
  • Maurits, Chris, Kim... Wie? Die ene gemeentesecretaris is ook nog steeds goed bezig. Hackathon. Marcel? Verhaal kennen we al, vaker gehoord, niks nieuws. Hetteke? De nieuwe werkplek. Wat is de rol van de Generaal? Martijn is ook altijd goed. En hoe past het allemaal in het thema Werken vanuit de bedoeling? Ik zit aan de...
  • De lerende overheid
    'There is no such a thing as a society.’ Margaret Thatcher werd verguisd voor deze uitspraak maar voor de duiding van de maatschappij van vandaag de dag is hij treffend. Het begrip maatschappij verwijst naar iets dat statisch en massief is. Terwijl mensen zich bewegen in voor hen specifieke netwerken en zich verbinden aan datgene...
  • Inlichtingen en veiligheidsdiensten benutten Big Data
    In de komende maanden legt de wetgever de wettelijke basis voor versterking van de inzet van inlichtingen- en veiligheidsdiensten. In de huidige Wet voor de Inlichtingen en veiligheidsdiensten dient ‘ongerichte’ interceptie van telecommunicatie zich namelijk te beperken tot ‘niet-kabelgebonden’ netwerken. Dat wil zeggen dat het merendeel van alle digitale informatiestromen zich op dit ogenblik per...
  • Rob-advies: De aanstellingswijze van de burgemeester vraagt om keuzen in de juiste volgorde
    Op verzoek van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) bracht de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) advies uit over de rol, positie en aanstellingswijze van de burgemeester. De Raad vindt dat bij de discussie hierover het moment is aangebroken om knopen door te hakken, waarbij de Raad adviseert: begin niet bij het...
  • Het is een kwestie van meer de juiste toon aanslaan en je meer laten zien
    Uit het onderzoek Tonen van de top dat dr. Leonie Heres (Radboud Universiteit/ Universiteit Utrecht) in opdracht van het Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector (BIOS) van het CAOP heeft uitgevoerd blijkt dat topambtenaren denken dat ze een duidelijk voorbeeld zijn en genoeg ethische sturing geven. Medewerkers beleven dat echter heel anders. Topambtenaren moeten daarom meer moeite doen...
  • Eind 2015 zagen twee zogenaamde ‘lobby-schandalen’ het licht: de vermeende invloed van de Nederlandse banken op financiële wetgeving en de veel besproken invloed van de auto-industrie in Europa. De oplossing voor dergelijke schemerige lobbypraktijken wordt vaak gevonden in het transparanter maken van ‘de lobby’. De initiatiefnota van PvdA-Kamerleden Bouwmeester en Oosenbrug Lobby in Daglicht omvat...
  • Niet reactief maar proactief en wat samen kan ook samen doen
    Steeds meer worden de mogelijkheden van big en open data gezien binnen de overheid. Beschikbare data en technologische mogelijkheden bieden kansen om gerichter en pro-actiever te werken en kennis van en over inwoners intensief te benutten. Daarnaast stelt het inwoners in staat om bij te dragen aan transparantie, signalering, keuzevrijheid en legitimiteit van het bestuur....
  • Bureau ABD schrijft Visie Op Leiderschap
    Hoe integer ben ik zelf? Handel ik zelf iedere dag, ieder moment in mijn werk, steeds in het algemeen belang? Wij allemaal moeten ons die vraag blijven stellen. Het beeld dat je van jezelf hebt, is vaak anders dan het beeld dat anderen van je hebben. Verderop in de organisatie sta je als leider op...
  • Ik heb wel zin in de toekomst. Al weet ik niet precies hoe die eruit ziet. We zullen in elk geval niet snel terugkeren naar een overzichtelijke wereld, waarin we gemoedelijk en met wat reflectie communiceren. Waarin leiders van robuuste zuilen een vaste achterban en legitimiteit hebben. Waarin raadsleden notabelen zijn, in wier handen wij...
  • G1000
    De afgelopen twee jaar zijn er in Nederland tal van lokale G1000’en en andere vergelijkbare burgertoppen georganiseerd. De burgertoppen willen burgers zeggenschap geven over een eigen agenda voor de stad, maar ook invloed geven op het lokale beleid. In navolging van de G1000 in België, waarvan de Belgische schrijver David van Reybrouck een van de...
  • Niet elke vernieuwing is automatisch vooruitgang
    We leven in een tijd waarin onze nieuwe fantasie is dat we voor elk sociaal of politiek probleem een technologische oplossing hebben. We aanbidden de ideologie van Silicon Valley, het idee dat technologie onze problemen kan oplossen. Met technologie is niks mis maar om zover te gaan dat we complexe maatschappelijke problemen op een eenvoudige...
  • Tien jaar na de Zorgverzekeringswet
    In 2006 werd de zorgverzekeringswet ingevoerd om de zorg efficiënter te maken. Het nieuwe systeem introduceerde een markt voor verzekeringen, zorgaanbod en zorginkoop. Door te concurreren op prijs en kwaliteit zou de marktwerking betere zorg tot stand brengen. Nu, 10 jaar later, is het langzaam mogelijk te zien in hoeverre de zorgmarkt ook werkt zoals...
  • Steeds meer overheidsorganisaties hebben een open data portal. Op deze portals zijn tientallen soms honderden of meer datasets te vinden gerelateerd aan verschillende beleidsterreinen. Open Data worden ook wel het nieuwe goud genoemd en gezien als een kostbare ‘grondstof' voor burgers (zie onderaan deze tekst). Goede voorbeelden zijn er. Zo maken zowel de Buienradar als...
  • Geluk zit in kleine dingen. Voor wie groots wil leven zit dat geluk steeds vaker in kleine dingen niet hoeven doen. Stel: je wilt naar een concert in het centrum van Amsterdam en je wilt je niet bezighouden met iets saais als een parkeerplek zoeken. Daar is nu een oplossing voor. De Amerikaanse start-up Luxe...
  • Een overpeinzing over het moderne vakmanschap
    De klassieke beleidsvorming, die zich kenmerkt door voorbereiding louter binnen het eigen departement of directieonderdeel - met eventueel bestuurlijk overleg dat eindigt in een akkoord of wet - bestaat bijna niet meer. Maatschappelijke en politieke opgaven komen complexer, sneller en meer in samenhang op ons af. Daardoor hebben we ook te maken met een variëteit aan...
  • België geen 'falende staat'
    In de afgelopen maanden is met name België bestempeld tot voorbeeld van falend beleid ten opzichte van terrorismebestrijding. In de internationale media wordt het land bestempeld als ‘falende staat’ (Politico) tot een ‘broeinest van radicalisme’ (CNN), en van een ‘terroristisch paradijs’ (Der Spiegel) tot ‘Belgistan in Europa’ (CBN). De aanslagen in Brussel hebben dit beeld...
  • Lokaal versus nationaal
    De reorganisatie van het Nederlandse politiebestel ligt al jaren onder vuur. Een van de pijnpunten is het spanningsveld tussen een centraal georganiseerde politieorganisatie en de noodzaak politiewerk lokaal te verankeren. Het doemscenario is dat burgemeesters niet langer kunnen rekenen op voldoende politiecapaciteit om de lokale orde en veiligheid te handhaven. Dit als gevolg van keuzen...
  • Overheidsdienstverlening wordt steeds beter gewaardeerd. In 2015 geeft men deze het rapportcijfer 7,0. In 2009 was dit nog een 6,6. Dit blijkt uit onderzoek van I&O Research in opdracht van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Economische Zaken. Het onderzoek De kwaliteit van de overheidsdienstverlening 2015 is uitgevoerd in het kader van het overheidsbrede programma...
  • Als politiek-bestuurlijke sensitiviteit ambtelijk vakmanschap in weg staat
    Onlangs kondigde Siebe Riedstra, de SG van het ministerie van VenJ, aan dat de hoogste leidinggevenden van het ministerie een leiderschapsprogramma gaan volgen, als onderdeel van 'De Grote Ombuiging' die het departement moet maken naar een open en transparante organisatie. NRC meldde dat de directeuren ‘worden getraind in ‘politiek-bestuurlijke sensitiviteit’, zodat ze gevoelige dossiers beter...
  • Gemeenten zijn voor hun inkomsten sterk afhankelijk van het rijk. Zij hebben in de afgelopen 20 jaar veel taken erbij gekregen, maar hun financiële ruimte is hetzelfde gebleven. De Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv) wil deze situatie ter discussie stellen en schetst een nieuwe denkrichting voor de bekostiging van gemeentelijke taken. Als de landelijke...
  • In de haarvaten van de samenleving
    Het bezoek van koning Willem-Alexander aan de Haagse Markt op woensdag 23 maart, de dag na de aanslagen in Brussel, was al maanden gepland, geheel passend binnen de sociale agenda van het koningspaar. De koning, zo was de boodschap, stond midden in de samenleving en droeg het belang van ‘ons allemaal en allemaal samen’ daarbij...
  • Dat data belangrijk zijn, hoeft geen betoog meer. Iedereen heeft het over big data, open data en data data. Maar wat kan je er nou echt mee? Als ik weer achter mijn werkplek kruip, zijn mijn instrumenten Word, Powerpoint en mail - en af en toe een excelletje - precies dezelfde instrumenten als ik 10...
  • WRR-advies aan rijksoverheid
    Big Data bieden kansen voor opsporing en surveillance, maar vragen om sterkere waarborgen voor de vrijheidsrechten van burgers. Het zwaartepunt in de huidige juridische regelgeving ligt op de regulering van het verzamelen van data. Dat blijkt uit het rapport Big Data in een vrije en veilige samenleving van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid dat...
  • Interview met bestuurscommissievoorzitter Amsterdam Nieuw-West Achmed Baâdoud - deel 2
    In 2010 zijn de voormalige stadsdelen Geuzenveld/Slotermeer, Slotervaart en Osdorp samengevoegd in het stadsdeel Amsterdam Nieuw-West. Dit stadsdeel kende tot voor kort veel problemen, zoals leegstand, een hoge werkeloosheid, integratieproblemen en veel criminaliteit. In een eerste interview op platform O vertelt de voorzitter van de bestuurscommissie van Nieuw-West, Achmed Baâdoud, hoe deze problemen worden aangepakt....
  • Interview met bestuurscommissievoorzitter Achmed Baâdoud - deel 1
    In 2010 zijn de stadsdelen Geuzenveld/Slotermeer, Slotervaart en Osdorp samengevoegd in het stadsdeel Amsterdam Nieuw-West. Dit stadsdeel kende tot voor kort veel problemen, zoals leegstand, een hoge werkeloosheid, integratieproblemen en criminaliteit. De voorzitter van de bestuurscommissie van Amsterdam Nieuw-West, Achmed Baâdoud, vertelt hoe deze problemen worden aangepakt. Een interview in twee delen. Amsterdam Nieuw-West stond...
  • Rob-advies over raadswerk: te veel papier en ritueel
    Raadsleden besteden gemiddeld 15,9 uur aan hun raadswerk. Ze krijgen steeds meer te doen, maar er komt niet meer tijd beschikbaar. Tenminste, als vast wordt gehouden aan raadswerk als ‘betaald vrijwilligerswerk’ en daar is veel voor te zeggen vindt de Raad voor het openbaar bestuur.   De werkwijze in veel gemeenteraden is die van een...
  • De overheid als uitdager achter de schermen
    Wat vormt volgens jou de grootste uitdaging voor de overheid? Met die vraag schreven de makers van
 de omooc-collegereeks Challenging Government vorig jaar een essaywedstrijd uit. Op 15 januari jongstleden  werd de winnaar bekendgemaakt tijdens een Challenging Government-bijeenkomst in Leeuwarden. De jury bestond uit vertegenwoordigers van de Vereniging voor OverheidsManagement (VOM), Public Cinema, de Thorbecke Academie...
  • Deel 3 van een drieluik over ethiek in de digitale stedelijke samenleving
    De digitale verbindingslaag tussen mensen en hun omgeving, waarover ik in deel 1 en 2 van dit drieluik spreek, is nieuw. Het is nu pas technologisch mogelijk dat mensen en hun fysieke omgeving op grote schaal en realtime verbonden zijn. Met als gevolg dat we zaken die we in de vorige eeuw al hadden geregeld,...
  • Onlangs schreef schrijver Adam Greenfield een kritisch stuk over sociale innovatie: Commoning systems, part II: On the a-historicity of “social innovation". Zulke stukken zijn schaars. Wat zijn Greenfields kritiekpunten en ideeën? Conclusie: sociale innovatie moet politieker. Greenfield merkt op dat sociale innovatie een groeiend en competitief veld is: er zijn conferenties, prijzen, handboeken en chirpy, boosterish blogs. Hij...
  • Burgers en data zijn het uitgangspunt
    Deze tijd vraagt om een overheid die zich anders gedraagt. Die in nauw contact staat met de samenleving, weet wat er speelt en samen met de maatschappij problemen definieert en oplossingen bedenkt. Daarin zijn niet de eigen organisatie of het proces het uitgangspunt, maar burgers en data. Een artikel over een overheid die luistert. Mikis...
  • Deel 2 van een drieluik over ethiek in de digitale stedelijke samenleving
    De digitale verbindingslaag tussen mensen en hun omgeving, waarover ik in deel 1 van dit drieluik sprak, bestaat uit drie kerndragers: sensoren, snel (mobiel) internet en (big open) data. Steeds meer gebouwen en voorwerpen in de openbare ruimte zijn uitgerust met sensoren, genereren data en wisselen gegevens uit via het internet. Inmiddels doen mensen met...
  • Heeft de politiek invloed?
    Het stimuleren van de economie en het terugdringen van het begrotingstekort behoren tot de meest belangrijke, politieke vraagstukken van deze eeuw. In vrijwel alle Westerse landen zijn majeure operaties uitgevoerd om financiële tekorten weg te werken en verdere schuldopbouw tegen te gaan. De aandacht voor ‘bezuinigingsmanagement’ is niet voorbij gegaan aan de wetenschap. Het aantal...
  • Deel 1 van een drieluik over ethiek in de digitale stedelijke samenleving
    Er is een nieuwe laag ontstaan tussen mensen en hun fysieke omgeving: de digitale samenleving. Deze laag geven we op dit moment vorm. De afgelopen twee decennia hebben we er aan kunnen ruiken en proeven. Maar het stond nog in de kinderschoenen, met computers via kabels verbonden en relatief langzame 3G-verbinding. Door de opkomst van...
  • Hoe beleven brugwachters, gevangenbewaarders en leden van een team sociaal domein hun vakmanschap?
    Een bewoonster klaagt over een grote plas water voor haar deur. De medewerker buitendienst van de gemeente Lansingerland moet uitleggen dat de gemeente dat niet meer gaat verhelpen. Een collega gaat juist met een inwoonster in een rolstoel de winkelstraat door om vast te stellen waar de afritten missen. Het zijn enkele van de werkzaamheden...
  • Een politiek leider kan in de politieke arena grote invloed uitoefenen op de politieke besluitvorming, met grote maatschappelijke consequenties. Maar wat mij intrigeert, is de mens achter de politiek leider. Hoe zit het met zijn idealen, identiteit, emoties, zelfbeeld, zelfinzicht, authenticiteit, denkpatronen, mentale constructies, kwetsbaarheid, de uitdagingen in sociale vaardigheden? Topbestuurders uit het bedrijfsleven worden...
  • Datagedreven aan de slag
    O-Verstappen: zo klinkt de nieuwe reclame van Ziggo waarin onze nieuwe nationale snelheidsmaniak Max Verstappen vooral het advies geeft om leunend achterover te gaan zitten terwijl alles voor je geregeld wordt. Een mooi beeld van de staat van de datagedreven overheid. Terwijl de datarevolutie om ons heen grijpt, lijkt het wel of de overheid links...
  • Alleen Rusland spint garen bij afwijzing associatieverdrag Oekraïne
    Referenda gaan nooit over het onderwerp waarover ze moeten gaan, en dat is deze keer niet anders. Op 6 april a.s. gaat het niet over het associatieverdrag dat de Europese Unie en Oekraïne onlangs hebben ondertekend, maar over ‘Brussel’ en ‘Den Haag’. Daarom is het zinloos om in de aanloop naar het referendum een inhoudelijk...
  • Logistiek en vertrouwen hand in hand
    In Nederland zijn we voorzichtig bezig de eerste stappen op Blockchain-gebied te zetten. Veel organisaties hebben aandacht voor het onderwerp en dat is een goed begin. Om de kracht van de Blockchain echt te ontketenen, hebben we echter lef nodig. Als we lef tonen, kan de Blockchain ons helpen om de digitale overheid naar een...
  • Stelt u zich eens voor. U bent op de vlucht voor een burgeroorlog. U vraagt asiel aan. Door de grote toestroom wordt u in een tentenkamp opgevangen. De verwachting is dat u hier tijdelijk 3 maanden zal blijven, maar na een half jaar zit u er nog steeds, net als 2960 anderen, waaronder 680 kinderen....
  • Over de effecten van ambtelijke fusies
    Het resultaat liegt er niet om. SeinstravandeLaar onderzocht, in opdracht van BZK, de motieven, doelen en effecten van ambtelijke fusies. Hun rapport is analytisch sterk, op thematiek volledig en in conclusies overtuigend. Voorheen moesten voor- en tegenstanders van ambtelijke fusies hun opvattingen baseren op hun ervaring met één of enkele ambtelijke fusies. Nu ligt er...
  • Deel 2
    Vooralsnog ontvangt Arre Zuurmond, Gemeentelijke Ombudsman van Amsterdam en omstreken, zijn gasten in een statige regentenkamer met uitzicht op het Paleis op de Dam. Maar niet lang meer. ‘Binnenkort verhuizen we naar een locatie die uitnodigt om binnen te lopen en niet de regenteske uitstraling heeft van dit pand. Dat past meer bij mijn opdracht...
  • Deel 1
    [caption id="attachment_1768" align="alignleft" width="400"] Arre Zuurmond[/caption] Vooralsnog ontvangt Arre Zuurmond, Gemeentelijke Ombudsman van Amsterdam en omstreken, zijn gasten in een statige regentenkamer met uitzicht op het Paleis op de Dam. Maar niet lang meer. 'Binnenkort verhuizen we naar een locatie die uitnodigt om binnen te lopen en niet de regenteske uitstraling heeft van dit pand....
  • Hoe democratisch is het als een paar miljoen Nederlanders voor de rest van de EU beslissen?
    De initiatiefnemers van het Oekraïnereferendum op 6 april a.s. stellen hun referendum graag voor als een overwinning van de democratie: eindelijk mag het volk zich uitspreken over de afspraken die politieke leiders in achterkamertjes hebben gemaakt. Critici brengen daar tegenin dat een referendum over dit onderwerp weinig zin heeft, omdat de uitkomst in vrijwel alle...
  • Geef digitalisering en dataficatie een volwaardige plek in de samenleving
    Een van de grootste revoluties van de twintigste eeuw is de (door-)ontwikkeling van de auto geweest. De auto heeft ons onder meer mogelijkheden gegeven om te gaan wonen waar we wilden en heeft invloed gehad op de manier waarop we onze steden zijn gaan vernieuwen. Het succes van de auto is mede te danken aan...
  • Gemeenten en private partijen werken samen
    Voelen lokale overheden zich nog verantwoordelijk voor voorzieningen voor actieve cultuurparticipatie? Het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) onderzocht dit in Achtkarspelen, Alphen a/d Rijn, Hardenberg, Houten, Nuenen en Venlo. Gemeenten blijven lokale culturele voorzieningen belangrijk vinden, vooral voor de leefbaarheid en sociale cohesie. Zij trekken er nog steeds geld voor uit, maar wel minder dan...
  • Rapport Maak verschil legt relatie tussen openbaar bestuur en economische ontwikkelingen bloot
    De opgave staat voorop, de bestuurlijke inrichting en werkwijze volgen. Dit is de kern van het rapport Maak verschil van de Studiegroep Openbaar Bestuur, dat vandaag is verschenen. In het onderstaande artikel gaan Boudewijn Steur en Lenneke Parie-Joosen in op de analyse en de belangrijkste aanbevelingen. Stelt u zich eens voor. In regio X is...
  • De schaduwzijden van whatsapp-preventiegroepen
    Nu zo ongeveer iedereen een smartphone bezit, is het een ware hype in Nederland: whatsapp-preventiegroepen. In zijn recente overzichtsstudie De burger op wacht bespreekt Vasco Lub een scriptieonderzoek over dit nieuwe fenomeen dat positieve uitkomsten laat zien: er zou sprake zijn van een langdurige daling van woninginbraken binnen de Tilburgse wijk waar het veldwerk werd...
  • Participeren: wie doet wat? Waar leidt dat toe?
    Op 29 februari rapporteerde het NRC over een toename in het aantal vrijwillige buurtwachten in Nederland. Dit bericht is gebaseerd op onderzoek van Vasco Lub (Erasmus Universiteit). Het artikel is slechts één illustratie van wat we in de wereld om ons heen zien als vormen van participatie, co-productie of co-creatie. In de slimme stad, informeren burgers...
  • Smart Government versterkt kracht van de gemeenschap
    Weet iemand inmiddels al wat een Smart City is? Wat begon als een label voor het verbeteren van de stedelijke leefomgeving, dreigt langzamerhand te verworden tot een wonder van gecombineerde technische vernuften. Disneyland als wenkend perspectief, waar de bezoeker gemerkt, maar vooral ongemerkt, zo vergaand wordt gemanipuleerd dat je je bij de poort laat transformeren...
  • Veelvuldige, landelijke verkiezingen lijken niet alleen burgers 'verkiezingsmoe' te maken, maar publieke werknemers ook 'verandermoe'. Maakt het als publieke werknemer eigenlijk uit wie je politieke baas is? Als de PvdA en de VVD er inderdaad in slagen ‘de rit uit te zitten’ - en er voor het eerst sinds Kok I (1994-1998) weer een kabinet...
  • In het artikel De ambtenaar als professional van Davied van Berlo, Lotte Nijland en Maarten van Zaane werd geschetst hoe het beeld van ambtenaar zich aan het wijzigen is of beter gezegd aan het ontwikkelen is. Er werd een lans gebroken voor het benaderen van ‘het ambtenaar zijn’ als een heuse professie. Kort samengevat: de...
  • Het programma Sport & Bewegen in de Buurt (SBB) wil sport en andere beleidssectoren verbinden. Door sport als (bind-)middel te gebruiken hoopt minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport te komen tot verbetering van de leefbaarheid en van de gezondheid van burgers. Dit lijkt een grote broek voor het relatief kleine beleidsterrein sport, maar past...
  • Debat over vluchtelingenopvang
    De kloof tussen de overheid en de samenleving lijkt in het vluchtelingenvraagstuk groter dan ooit tevoren. In tenminste vijf gemeenten is onder grimmige druk van de samenleving de besluitvorming over opvang van asielzoekers, tijdelijk of structureel, beïnvloed. Met bedreiging van gemeentebestuurders, ME ter verdediging van de raadszaal, spandoeken met harde teksten aan het adres van vluchtelingen...
  • Is dan niets meer heilig?
    Toen ik voor het eerst hoorde dat appjes en smsjes vallen onder de Wet openbaarheid bestuur (WOB), viel ik van mijn stoel af. ‘Het moet niet gekker worden’, riep ik! Maar Heleen, het juridisch hoofd van mijn ministerie, verzekerde mij dat het echt waar is. Het maakt volgens haar niet uit welke gegevensdrager wordt gebruikt....
  • 9 maart
    ‘Beleid in Nederland wordt steeds meer bepaald door politiek wensdenken’, zegt Albert Jan Kruiter van het Instituut voor Publieke Waarden. ‘De intrinsieke waarde van kennis raakt daarmee ondergesneeuwd’. Kruiter is een van de organisatoren van de Tweede Dag van de Denktanks die 9 maart plaatsvindt in het Provinciehuis in Den Haag. Het thema: doorbraken. Vorig...
  • De vluchtelingencrisis, de Eurocrisis, het referendum in Nederland over het associatieverdrag met Oekraïne en het in or out-referendum in het Verenigd Koninkrijk... Het zijn recente voorbeelden van crises en gebeurtenissen die duiden op een toenemende politisering van Europese integratie, zowel in Brussel als op nationaal niveau. De bestuurskundige en politicologische literatuur is natuurlijk niet blind...
  • Verkennen, waarnemen en aansluiten bij wat je ziet en hoort
    De Nederlandse samenleving ondergaat een meervoudige transformatie. De impact van technologie, het vernetwerken van de samenleving en nieuwe vormen van democratie... het speelt allemaal een rol. Wat kun je vanuit je professionele discipline doen om de kracht van de samenleving te stimuleren? Een interview met gemeentesecretaris van Zaanstad Jan van Ginkel. Samen met Frans Verhaaren...
  • Associatieverdrag met Oekraïne
    Op basis van halve waarheden en oneigenlijke argumenten hebben ruim vierhonderdduizend burgers zich laten overtuigen dat er een referendum moet worden georganiseerd over het Associatieakkoord van de EU met Oekraïne. Inmiddels heeft een van de initiatiefnemers van GeenPeil, Jan Roos, erkend dat het Associatieakkoord tussen de EU en Oekraïne misschien niet het mooiste onderwerp voor...
  • De middenmanager als motor voor verandering
    Middenmanagers (het ‘middenkader’) vormen een vitale schakel tussen het hogere management en de werkvloer. Men zou dus kunnen verwachten dat zij ook tijdens veranderingen een belangrijke rol op zich kunnen nemen. Maar is dat wel zo? Het artikel Managing Change, or Changing Managers? The Role of Middle Managers in UK Public Service Reform focust op...
  • De video Uninvited Guests geeft een grappige en tegelijkertijd verhelderende blik op ‘smart’ technologie in ons huis. Na het overlijden van zijn vrouw krijgt de 70-jarige Thomas van zijn kinderen slimme techniek in huis om zijn dagelijkse activiteiten in de gaten te houden om er zo voor te zorgen dat hij gezond leeft en voor...
  • Het belang van sociale context en inclusie
    Een inclusieve organisatie doet meer dan quota’s en streefcijfers hanteren voor de werving en selectie van bepaalde doelgroepen. Ze stimuleert een inclusieve omgeving waarin verschillen worden gewaardeerd en een gelijkwaardige behandeling garant staat voor minder ‘wij-zij-denken' tussen groepen met verschillen in sociale status en ervaren macht. Het streven naar diversiteit wordt binnen Nederlandse publieke organisaties vaak gemotiveerd...
  • Op dinsdag 15 maart organiseert de Vereniging voor OverheidsManagement ism the European Parliament een Reuring!Café over het draagvlak onder Europese wetgeving in de Europese lidstaten. Volgens Pieter de Jong van de Rob neemt dit draagvlak dramatisch af. Europese politici staan voor een duivels dilemma, aldus De Jong: meer democratie of meer Europese integratie? Het aankomende Britse referendum...
  • Over decentralisaties en legitimiteit
    De Deense wetenschapper Bernt Flyvbjerg pleit voor een benadering waarin ervaring, leren van fouten en situationeel gedrag bestuurders in staat stellen een goed en wijs bestuurder te worden. Bestuurskundig onderzoek moet zich veel meer richten op waarden en op contexten waarin die waarden betekenis krijgen. Deze omwenteling behoort tot de grote vragen die bestuurskundigen zich in...
  • Een speelse aanvliegroute naar serieuze publieke waarde
    Als de overheid minder wil gaan doen en anderen in positie wil brengen om publieke waarde te realiseren, voldoen klassieke beleidsinstrumenten niet. Hoe ontlok en benut je maatschappelijke energie? Gamification biedt kansen voor tal van vraagstukken in het openbaar bestuur. ‘Papier hier!’ We kennen allemaal Hollebolle Gijs, een figuur uit een eeuwenoud kinderversje. Interessant is...
  • Experimenteren en leren in vijf stappen
    Het combineren van verschillende datasets leidt tot nieuwe inzichten. Maar in de praktijk komt er heel wat bij kijken om die datasets herbruikbaar te maken en te analyseren. Dat laten we zien aan de hand van een pilot in Schiedam, waarin externe en interne data over afvalinzameling en meldingen over de openbare ruimte kunnen worden...
  • Het Dutch Research Institute for Transitions (DRIFT) heeft een jaar lang onderzoek gedaan bij vier Nederlandse gemeenten - Utrecht, Groningen, Hoorn en Oldebroek - over de vraag hoe zij zichzelf intern organiseren om met veranderde verhoudingen tussen (gemeentelijke) overheid, inwoners, bedrijven en initiatieven om te gaan. Vanuit een open perspectief bekeek DRIFT niet alleen de...
  • De heilige graal van eigentijds leiderschap
    Je scheurt haast uit je broek door de spagaat van tegengestelde eisen die er als overheidsmanager aan je worden gesteld: verbindend en draagvlak creërend versus daadkrachtig en besluitvaardigheid; standvastig de koers vasthoudend versus flexibel manoeuvrerend; een duidelijke organisatiestructuur neerzettend versus werkend in een chaotische netwerkomgeving. En toch zijn meervoudige, soms ogenschijnlijk tegenstrijdige vaardigheden nodig. Overheidsorganisaties hebben...
  • Waarom transparantie niet (vanzelf) bijdraagt aan betere publieke prestaties
    Transparantie wordt keer op keer aangedragen als dé oplossing om prestaties van publieke instellingen te verbeteren. Zoals in een recent verzonden kamerbrief van staatssecretaris Sander Dekker (OCW)[1], waarin hij pleit voor meer transparantie in onderwijsdata. Inmiddels is het nodige onderzoek gedaan naar het effect van transparantie op publieke prestaties. Wat blijkt: de relatie is niet...
  • Waarom zou een overheid zich eindverantwoordelijk moeten voelen voor innovatie? Dat is toch meer iets dat de maatschappij als geheel aangaat? En meer specifiek het bedrijfsleven dat de mensheid uiteindelijk van de ene innovatie in de andere dompelt. In deze column een korte gedachtewisseling over de overheid & het Nieuwe Denken, aan de hand van...
  • Vluchtelingen in de polder
    De angst en het verzet tegen vluchtelingen groeit in Nederland. Het is opvallend dat dit vooral gebeurt in kleinere dorpen in perifere regio’s, waar de bevolking tot nog toe nauwelijks met mensen uit het buitenland is geconfronteerd. Tegelijkertijd meldt Vluchtelingenwerk Nederland dat het aantal vrijwilligers met 10.000 mensen is gestegen. Hoe moeten we deze op...
  • Regeren is vooruitzien. Dat vraagt vooral om inzicht in de scharnieren die onze geschiedenis laten piepen. Vanuit die gedachte hier een vooruitblik op het politieke jaar 2016. We laten 2015 achter met vele spraakmakende scharnieren. Zoals het politieke lawaai over de pgb-chaos. Een staatssecretaris die uitglijdt over het spoor. Of een minister, staatssecretaris en Tweede...
  • Wie nog gelooft dat reguliere politieorganisaties het (overheids)monopolie hebben op de politiefunctie, doet er goed aan een recent nummer van het Belgische Cahiers Politiestudies te lezen. In het derde nummer van jaargang 2015 wordt namelijk diepgaand ingegaan op Outsourcing Policing. Anders dan de Engelse titel doet vermoeden, is het een Nederlandstalig nummer, waarin uiteenlopende ervaringen...
  • Na de doorbraak van het internet aan het begin van dit decennium en de stormachtige groei van het social web niet vlak daarna, bevinden we ons weer in een nieuw tijdvak met ongekende mogelijkheden. Big data, het internet der dingen, zelflerende machines, robots, technieken voor additieve vervaardiging (zoals 3D-printen), digitale platforms in de deeleconomie, noem...
  • Rondom de zin en onzin van open data gonst het van de misverstanden. Zoals vliegen dansen om een open wond, zo cirkelen vele meningen hun rondjes over de vraag wat je allemaal toch wel zou moeten met open data. Ik roer graag een beetje in die wond om haar open te houden. Ook als knipoog...
  • Wij mensen die hun leven goed willen leven... wij benutten de instituties, markt, politieke organisatievormen, wat ons dan ook maar ter beschikking staat, om ons gedrag productief te maken. Vervreemding van die systemen maakt ons machteloos om ons leven in vrijheid te leven. En daar krijg ik buikpijn van. Wat staat ons te doen in...
  • 'Er zijn geen grote ongelukken gebeurd’, zo citeert de Volkskrant Han Noten, voorzitter van de Transitiecommissie Sociaal Domein, op 2 januari jongstleden. Of de zorg daarmee beter is geworden, is volgens hem nog niet bewezen. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) concludeert van niet: ‘Gemeenten zijn dit jaar nog te weinig toegekomen aan het opnieuw vormgeven...
  • Decentralisatie van beleid bij een gelijktijdige verlaging van financiële middelen belooft weinig goeds. De nationale overheid vraagt wel erg veel van het vermogen van gemeenten om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. Dat concludeert Wouter Jans in het proefschrift Policy Innovation in Dutch Municipalities. Jans is donderdag 10 december gepromoveerd aan de faculty of Behavioural...
  • Deel 2
    De nieuwjaarstoespraken van commissarissen van de koning en burgemeesters brengen niet alleen de beste wensen voor het nieuwe jaar over. Ook dienen ze uitdrukkelijk als instrument voor politieke agendering. Historicus Boudewijn Steur maakte een analyse van de onderwerpen die aan bod komen. In het tweede deel van deze analyse: het functioneren van het openbaar bestuur,...
  • De nieuwjaarstoespraken van commissarissen van de koning en burgemeesters brengen niet alleen de beste wensen voor het nieuwe jaar over. Ook dienen ze uitdrukkelijk als instrument voor politieke agendering. Historicus Boudewijn Steur maakte een analyse van de onderwerpen die aan bod komen. In het eerste deel van deze analyse: de duiding van hedendaagse ontwikkelingen, het...
  • Het werken in wijkteams heeft een positief effect op de prestaties van jeugdzorgprofessionals. Maar het het organiseren van het teamproces en de rol van leiderschap daarbij worden onderschat en verdienen meer aandacht, aldus Bram Steijn, Joris van der Voet, Ben Kuipers en Lars Tummers[1]. Teams staan in het middelpunt van de belangstelling. Op veel plaatsen...
  • Robots in de zorg
    Artificiële intelligentie ontwikkelt zich in rap tempo, waardoor robots steeds meer in staat zijn menselijke handelingen te verrichten. Er zijn zelfrijdende auto’s, robots die het huis schoonmaken en er is in Japan zelfs een hotel dat volledig door robots wordt gerund. De manier waarop er over de rol van robots in de samenleving wordt gedacht,...
  • Een jaaroverzicht
    Hoe zag het afgelopen jaar eruit voor ambtenaren? Een ding is duidelijk: 2015 is het jaar van de cao en het loonakkoord… en alle discussies daaromheen. Die discussies beginnen al meteen in januari over de 0,8 procent pensioencompensatie. Ambtenaren zitten op dat moment al vier jaar zonder cao en de druk op het kabinet om met een...
  • Vluchtelingenvraagstuk vraagt om uitdagende overheid
    Het vluchtelingvraagstuk doet een groot beroep op de flexibiliteit van de overheid. Hoe komen we van een uitgedaagde naar een uitdagende overheid? Hoe zorgen we voor een uitdaging aan al die mensen die boos en bang zijn, aan degenen die naïef zijn, aan de vluchtelingen zelf, aan ons allemaal om niet bij de pakken neer...
  • Communicatie is de sleutel tot duurzame verandering. Maar tegenwoordig zijn organisaties nog steeds afhankelijk van beperkte manieren van communicatie die niet met de tijd zijn meegegaan (vergaderingen, workshops, bi-lateraal overleg). Er is behoefte aan interne communicatie die is ontworpen om aan de communicatiebehoeften van een organisatie te voldoen. Hoe kan een online omgeving helpen om...
  • De effecten en waarde van open data
    Sinds de blog van Jan van Ginkel over zijn wegroestende open data gebruik ik zijn verhaal in veel van mijn gesprekken en toespraken over open data. Zijn blog biedt mij een mooie kapstok voor een genuanceerd verhaal over de effecten en waarde van open data. Allereerst volop complimenten aan de gemeente Schiedam. Het opendata-portaal van Schiedam...
  • Over het versterken van de kracht van gemeenschappen
    Nederland is in winterslaap. Al decennialang, zelfs in hartje zomer. We schommelen in de hangmat van de zorgzame overheid, met de nodige scheutjes marktwerking voor het nodige evenwicht. En als gewone dagelijkse mensen zoals jij en ik aangeduid worden met consument, burger, cliënt of koopkrachteenheid, dan lijdt die organisatie niet alleen aan koersverlies maar vooral aan relevantieverlies. De voorbeelden vind je...
  • Bijzonder hoogleraar ICT & Social Change Valerie Frissen pleit voor data-autonomie
    De ‘dataficering’ van de samenleving is één van de belangrijkste ontwikkelingen van dit moment. Alles wat we doen wordt uitgedrukt in data en door internet is alles bovendien met elkaar verbonden. ‘De implicaties daarvan zijn verregaand,' zegt Valerie Frissen, directeur van het SIDN fonds en bijzonder hoogleraar ICT & Social Change aan de Erasmus Universiteit Rotterdam....
  • Een parallelle wereld van wakkere mensen die doet wat goed en nodig is
    Het woord transformatie heeft over het algemeen te maken met het overgaan van de ene vorm in de andere vorm. Zegt Wikipedia, en dan is het tegenwoordig dus waar. Uit mijn studententijd herinner ik me nog wiskundige Laplace- en Fouriertransformaties, een x werd dan zomaar ineens een s geloof ik. En je kon van s...
  • Over New Public Management en New Public Leadership
    Vooral in tijden van grote veranderingen – zoals nu – staan leiders voor afwegingen tussen meervoudige waarden. Nooit waren de veranderingen zo veelomvattend en verreikend. Leidinggevenden in de publieke sector staan bij de aanpak van complexe vraagstukken steeds opnieuw voor de vraag: welke zijn onze identiteitsbepalende waarden? Het is de kernvraag van een nieuwe vorm...
  • UT-promovenda Esther Klaster
    Sinds 1 januari 2015 hebben gemeenten in Nederland nieuwe taken gekregen op het gebied van zorg, participatie en jeugd. In de praktijk blijken veel gemeenten te klein om deze taken effectief en efficiënt uit te voeren. Daarom zoeken zij vaak samenwerking met elkaar, in regionale netwerken. Ook vanuit de rijksoverheid worden regionale netwerken gestimuleerd. Het...
  • Ambtenaren worden over het algemeen gezien in de context van hun organisatie. Zij vormen een bureaucratische machine, waarmee politiek geïnitieerd beleid effectief wordt gemaakt. Het zijn uitvoerders van beleid die betrouwbaar en consistent overheidsdiensten leveren aan de samenleving. Er is langzamerhand echter aanleiding om dit beeld van ambtenaren te wijzigen, of beter gezegd: aan te...
  • Bestuurders en managers die de ambitie hebben om prestatiegericht te bezuinigen, kunnen hun licht opsteken in Estland, dat zwaar door de economische crises werd getroffen. Er zijn vier lessen te trekken uit de Estse casus. Hoewel de meeste seinen inmiddels op groen staan, kampen publieke organisaties nog steeds met de gevolgen van de financiële crisis....
  • Burgers verlengen elke vier jaar hun abonnement maar komen er nooit
    Wat fijn, even onder elkaar. We doen het best aardig, toch, jij en ik en de buurman? We gooien geen blikjes op straat. We betalen belasting. We doen vergeten fietslampjes uit in de fietsenstalling. We zitten in de MR van school, helpen bij de scouting en we doen mee aan de schoonmaakactie in onze buurt....
  • Doe040
    De Democratic Challenge is een eenjarig programma dat een impuls geeft aan de representatieve, participatieve en maatschappelijke of alledaagse democratie. Initiatiefnemers zijn het team ‘doe-democratie’ van het ministerie van BZK en betrokkenen van buiten de overheid. De vitale lokale democratie anno 2015 gaat over de vraag hoe we besluitvormingsprocessen democratischer maken, hoe we het toezicht...
  • Street Pastors: participatie ondanks, niet dankzij, de overheid
    Burgers moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Gij zult participeren, meedoen en meewerken! Het is een mantra dat klinkt in allerlei beleidsdomeinen en zo ook als het gaat om veiligheid. De bestrijding van criminaliteit en overlast ligt niet enkel op het bordje van wijkagenten en particuliere beveiligers. Nee, buurtbewoners en andere vrijwillige actievelingen horen hier eveneens hun...
  • Responsiever, flexibeler en minder Haags
    De Raad voor het openbaar bestuur heeft een zeer nuttig advies uitgebracht over de rijksoverheid, Sturen èn verbinden. Naar een toekomstbestendige overheid. Zo snel mogelijk doen wat men adviseert, zegt Roel Bekker. ‘Maar over een paar zaken nog wel even een keer goed nadenken Er is groot onderhoud van de rijksoverheid nodig, aldus de raad....
  • Implementatie Omgevingswet
    De ‘drie decentralisaties’ (oftewel de 3D’s) zijn, in strikt juridische zin, begin dit jaar voltooid. Het implementatietraject is op een enkel incident na, goed verlopen. Een enorme prestatie! De vraag is of de gemeenten dit huzarenstuk kunnen herhalen bij de implementatie van de Omgevingswet. Uiteraard verschillen de 3D’s van de Omgevingswet. Dit neemt niet weg...
  • Formele en informele leiderschapsstijlen onontbeerlijk
    De wereld om ons heen wordt steeds complexer, mede door een steeds grotere verwevenheid van veel actoren en door constante veranderingen. Dit heeft gevolgen voor leiders: problemen waarmee zij worden geconfronteerd, kenmerken zich door een dynamische, sociale en emergente complexiteit. Niet alleen is er een vertraging tussen oorzaak en gevolg in afstand of tijd (broeikaseffect),...
  • Wethouder Jeroen van Spijk over open data
    Mikis de Winter van Leer- en Expertisepunt Open Overheid praat met Jeroen van Spijk die als wethouder van de gemeente Haarlem onder meer verantwoordelijk is voor dienstverlening, burgerparticipatie, bedrijfsvoering en ICT. De wethouder is trots op de vorderingen van zijn gemeente op open data-gebied: ‘Je moet echt even volhouden om te zien wat het allemaal...
  • Veel organisaties gaat uit van de gedachte dat diversiteit kan bijdragen aan hun succes. Op zichzelf niet zo raar gedacht, maar dat succes wordt vooral behaald als de managers inclusief leiderschap tonen. Een inclusieve leider vertoont gedrag dat een dynamiek stimuleert die diverse perspectieven en ideeën promoot in de context van gezamenlijke teamdoelen. Zo ontstaat een...
  • De gemeente als datafabriek
    [caption id="attachment_817" align="alignnone" width="1200"] Maarten Schurink tijdens het G4 CIO-congres Slimme steden, blije bewoners[/caption] Het G4 CIO congres van 11 november jongstleden, dat dit jaar georganiseerd werd door Utrecht, had als thema Slimme steden, blije bewoners. Gemeentesecretaris van Utrecht, Maarten Schurink, ging in zijn verhaal in op de waarde van data voor organisaties. ‘We zijn...
  • Relatie tussen middenklasse en ontwikkeling van het sociaal beleid
    In publieke, politieke en academische debatten wordt graag gerefereerd aan ‘het middenveld’, het politieke ‘midden’ of ‘de middenklasse’. Of het nu gaat over de teloorgang van bepaalde beroepen, over de erosie van de klassieke middenpartijen of over de crisis van de welvaartstaat: het midden is niet snel afwezig. Alhoewel de aanduiding van een dergelijk midden...
  • Transformationeel leiderschap kan het succes van een (publieke) organisatie helpen vergroten. Maar alleen als medewerkers dat leiderschap daadwerkelijk zien en herkennen. Helaas overschatten leidinggevenden de herkenbaarheid en waarde van hun eigen leiderschapsstijl. Ontwikkelingsprogramma’s moeten zich dus niet te sterk baseren op zelfevaluaties van leiderschapsstijlen. Leiderschap is een thema dat zowel in de bestuurskundige praktijk als...
  • Nick Clegg sprak afgelopen donderdag de Rob-lezing uit. In de Kloosterkerk in Den Haag  sprak hij over Democracy and the EU – the debate on the future of Europe. Clegg is een Brits parlementslid en voormalig vicepremier van het Verenigd Koninkrijk. De lezing is te zien op het youtubekanaal van de Rob. [embed]http://www.youtube.com/watch?v=Va0l7xjggxU[/embed]
  • Achter je bureau vandaan komen, contact maken met de mensen, over je eigen belangen en regels heen stappen en samenwerken. Volgens de Kafkabrigade doen overheidspartijen dit veel te weinig. En dat terwijl er winst is te behalen door te innoveren vanuit probleemoplossing en, ondanks tegengestelde belangen, tot een gezamenlijke oplossing te komen. Het rapport van...
  • De beloften zijn groot en veel. Bij een open samenleving hoort een open democratie. Een open democratie vraagt om een open overheid. En de motor achter dat alles zijn open data. Open data zijn de wegwijzers naar het land waarin je wilt wonen, ze vormen het gladde asfalt naar het beloofde land. Want ja, een...
  • Invloed Nederland als EU-voorzitter beperkt
    Op 1 januari 2016 zal Nederland het roulerend EU-voorzitterschap van de Raad van Ministers op zich nemen. Dat zal de eerste keer zijn sinds het Verdrag van Lissabon; het vorig voorzitterschap dateert van 2004. Het voorzitterschap wordt vaak met veel enthousiasme en ambitie opgepakt door de lidstaten. Voor het Nederlandse voorzitterschap lijkt dit nog wat...
  • Doen is de beste manier van denken. Dat gevoel resteerde na het zien van de uitzending ‘Wat kost een lantaarnpaal?’ van het programma De Rekenkamer. Het lukte het programma niet een compleet overzicht te krijgen van het aantal straatlantaarns in Nederland, de onderhoudskosten en het energieverbruik. Zo moeilijk kon dat toch niet zijn? Gewoon een...
  • De overheid heeft het niet makkelijk. Bij alles wat mis gaat in de samenleving ligt zij onder vuur. Veel mensen klagen over regelzucht, trage besluitvorming en hoge kosten. Het moet allemaal anders. De overheid moet terug. We kunnen het zelf wel. Tegelijkertijd wijzen velen met groot gemak naar diezelfde overheid als er iets moet gebeuren....
  • Wat is goed politiewerk? Spreekt dat niet vanzelf? Moeten we daar echt over nadenken? Zeker! Hoe basaal en simpel de vraag ook lijkt, het antwoord is dat allerminst. Dit blijkt uit een recent themanummer van het Tijdschrift voor de Politie, uitgegeven ter gelegenheid van het jaarcongres van het tijdschrift (op 13 november 2015) over hetzelfde...
  • Een inspiratie voor differentiatie in het openbaar bestuur
    Ervaringen in het verlenen van stadsrechten kunnen volgens historicus Boudewijn Steur behulpzaam zijn bij het huidige denken over differentiatie in het Nederlandse openbaar bestuur. Differentiatie is logisch tegen de achtergrond van verscheidenheid in maatschappelijke opgaven binnen Nederland, waarbij afspraken over differentiatie een uitkomst kunnen zijn van een dialoog tussen de betrokken overheidslagen. Al enige decennia...
  • De recente mededeling van de minister van Veiligheid en Justitie, Ard van der Steur, dat de vorming van de nationale politie meer geld en tijd gaat kosten, kwam nauwelijks als een verrassing. In de zomermaanden was immers al veel van de circulerende rapporten uitgelekt. Toch blijven de brief van Van der Steur van 31 augustus...
  • Minister Plasterk heeft beloofd om een aantal kernwaarden van ambtelijk vakmanschap vast te leggen in een ambtenarenstatuut. In het slechtste geval levert dat een paar mooi klinkende, vage publieke waarden op. In het beste geval maakt hij een stevig statuut dat ambtenaren helpt zich te ontwikkelen tot professionals die hun verantwoordelijkheden herkennen en weten te...
  • Reactie op Rob-advies Sturen én verbinden
    In de verhouding ambtenaar-minister-parlement speelt de ‘functioneel-gepolitiseerde’ ambtenaar een belangrijke rol. Hij vervult een concrete en belangrijke taak in de advisering van de bewindspersoon, in diens relaties met parlement en media, en in de interdepartementale coördinatie, maar dat voorkomt niet dat er ongelukken gebeuren. In een reactie op het Rob-rapport Sturen én verbinden pleit Caspar...
  • Publieke managers die organisatieveranderingen willen realiseren, staan voor een lastige opgave. Door de complexe omgeving waarin ze opereren zijn ze geneigd om die veranderingen te plannen. Tegelijkertijd vermindert diezelfde complexe omgeving de effectiviteit van een geplande verandering. De invloed van een publieke context moet niet worden onderschat, aldus Eduard Schmidt. Lange tijd was onderzoek naar...
  • Met het rapport Sturen én Verbinden Naar een toekomstbestendige Rijksoverheid geeft de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) gevraagd advies aan het kabinet over het politieke en ambtelijke functioneren van de rijksoverheid. De belangrijkste aanbevelingen zijn: (1) bevorder dat het kabinet meer als een eenheid functioneert, (2) zet in op ‘betere’ in plaats van ‘kleinere’...
  • 'Je moet je niet blindstaren op een beloofd, technologisch paradijs'
    What is the city but the people? Met Shakespeare opent Albert Meijer, hoogleraar Publiek Management aan de Universiteit van Utrecht, zijn oratie ‘Bestuur in de datapolis: slimme stad, blije burger?’. Meijer schetst de ontwikkelingen, de contouren en de risico’s van Smart Cities als datapolis: politieke, stedelijke gemeenschappen die in al haar facetten worden beïnvloed door...
  • Huidige sociale opgaven vragen andere bestuursstijl van rijksoverheid
    De rijksoverheid is toe aan groot onderhoud. Dat was onlangs de centrale boodschap van Jacques Wallage, voorzitter van de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) bij de presentatie van het Rob-advies Sturen én verbinden. Naar een toekomstbestendige rijksoverheid. De organisatie en werkwijze van de rijksoverheid zijn in grote lijnen nog steeds op de klassieke, hiërarchische...
  • Wie durft?
    Nu de rijksoverheid het oplossen van verschillende maatschappelijke vraagstukken heeft gedecentraliseerd naar de gemeenten, kan ondernemerschap opnieuw van meerwaarde zijn, betoogt Wil Peters. Bestuurders in het sociale domein moeten investeren in de ontwikkeling van de new public entrepreneur, zegt hij: een manager waarin kennis, kunde, houding en gedrag van traditionele publieke managers en ondernemers gecombineerd...
  • Sommige maatschappelijke vraagstukken of innovaties vallen tussen wal en schip omdat ze niet in een beleidsmatig of organisatorisch hokje passen. Die lossen we beter op als we kijken en werken vanuit het geheel. Het ministerie van IenM heeft dat goed begrepen en organiseert om die reden het Overleg Infrastructuur en Milieu (OIM). Dat zouden meer...
  • Over het correctief referendum
    In de Volkskrant, Opinie & Debat, van 22 oktober (‘Voor democratie én kwaliteit’) reageert staatsrechtdeskundige Han Warmelink op ons eerdere pleidooi voor een niet al te bangelijke benadering van het raadgevend correctief referendum (Volkskrant, 16 oktober 2015). Warmelink stelt dat het referendum de bestuurder misschien wel scherp houdt, zoals wij betoogden, maar het parlement nog...
  • De overheid investeert fors in de invoering van een stelsel van basisregistraties, maar heeft veel te weinig oog voor een ander belangrijk aspect van onze informatiesamenleving: persoonsbescherming. Dat moet anders. De digitale wereld moet net zo veilig worden als de fysieke wereld, zodat de burger zich er veilig voelt. We komen uit een tijd waarin...
  • Van vijftig rijke verhalen naar nieuw gemeentelijk handelingsrepertoire
    Hoe helpen we jongeren die geen uitkering ontvangen, maar ook geen werk hebben of een opleiding volgen? Juist nu de verzorgingsstaat plaatsmaakt voor de participatiesamen­leving, vallen deze mogelijk tussen wal en schip. De gemeente Dordrecht en denktank Kennisland startten het Social Lab Generation/D over de ambities, dromen, frustraties en barrières van jongeren in Dordt. Samen...
  • SCP publiceert Meer democratie, minder politiek?
    Een meerderheid van de Nederlanders is positief over de Nederlandse democratie: driekwart geeft een voldoende. Wel is er onvrede over de politieke praktijk. Toch bestaat steun voor meer directe democratie alleen als aanvulling op de representatieve democratie. Dit zijn de belangrijkste uitkomsten uit de SCP-publicatie Meer democratie, minder politiek? Een studie van de publieke opinie in...
  • De sociale ziel van de Nederlandse politie staat op het spel
    De 'sociale ziel' van onze politie staat op het spel, zegt Ronald van Steden, universitair hoofddocent bestuurskunde aan de VU. Huidige reorganisaties brengen het risico van taking policing backwards met zich mee. Ondertussen gaat er nauwelijks een dag voorbij of de nationale politie is in het nieuws. Het loopt niet goed bij de basisteams van...