Het geweld tegen politiemensen is in 2025 opnieuw toegenomen zo blijkt uit recente gegevens. Agenten krijgen vaker te maken met mishandeling, bedreigingen en zelfs doodslag, tijdens hun werk maar ook privé. Het gaat om bijna 13.000 geregistreerde incidenten. Dat deze geweldsspiraal voor politieagenten tot heftige en langdurige fysieke maar ook psychische problemen leidt, werd relatief laat medisch en maatschappelijk (h)erkend.
Beeld Pexels
In ons land waren het in eerste aanleg vooral militairen die erkenning kregen voor hun posttraumatische stressstoornis (PTSS). Het Veteranen Instituut en de Bond van Nederlandse Militaire Oorlogsslachtoffers (BNMO) ijverden succesvol voor politieke erkenning waardoor voorzieningen, regelingen en financiën voor PTSS-slachtoffers mogelijk werden. Politiemensen – maar ook boa’s, brandweerlieden en zorgpersoneel – moe(s)ten lang wachten op een vergelijkbare erkenning van PTSS als beroepsziekte, zo blijkt uit Politiestress, een kritisch en openhartige boek dat twee ex-politiemedewerkers schreven over de strijd tegen de bureaucratie van de Nationale Politie.
De grootste zorg is de bureaucratie en de non-integriteit bij de Nationale Politie, de organisatie die alles onder het vloerkleed blijft schuiven
‘De grootste zorg die ik nog steeds heb is de bureaucratie en de non-integriteit bij de Nationale Politie, de organisatie die alles onder het vloerkleed blijft schuiven. Het korps verlangt van haar werknemers iets wat zij zelf niet kan geven: integriteit en openheid van zaken. Vertrouwen begint met waarheidsvinding, ook intern,’ aldus John Pel, voormalig inspecteur en leidinggevend bij het Landelijk Team Forensische Opsporing.
Gebrek aan bewustwording
Zijn frustraties over het gebrek aan bewustwording bij de voortdurend in reorganisatie en wanorde verkerende politieorganisatie komt voort uit persoonlijke ervaringen die hij opliep bij heftige, traumatische gebeurtenissen, zoals de schietpartij in het winkelcentrum van Alphen aan den Rijn, de vliegramp met de MH17 en de aanslag op Koninginnedag in Apeldoorn. Maar dat niet alleen. Het was ook het resultaat van een aantal, zich langzaam opstapelende gebeurtenissen die leidden tot PTSS-klachten. Hij kreeg echter geen tijd en gelegenheid om zijn ervaringen ‘een plek te geven’, te reflecteren of rust te nemen. Sterker nog, zijn werkdruk werd alleen maar groter. Incompetente en nauwelijks gevoelige leidinggevenden maakten uiteindelijk zijn functioneren onmogelijk waardoor hij ontslag nam. Iets dat ook bij andere politiefunctionarissen het geval bleek.
Incompetente leidinggevenden maakten uiteindelijk zijn functioneren onmogelijk waardoor hij ontslag nam
Hij ging zelf op onderzoek uit, vond medestanders en slachtoffers en ondernam verschillende pogingen om PTSS te laten erkennen. Daarbij liep hij voortdurend tegen muren op, zoals rond het verkrijgen van gegevens over aantallen politiemedewerkers die de dienst op grond van hun psychische problemen de dienst hadden verlaten. Uiteindelijk lukt het hem om ook die gegevens boven water te krijgen. En het leidde bij Pel uiteindelijk tot het zelfinzicht dat hij zijn PTSS voor 90 procent de baas is.
Schrijnend
Dat de Nationale Politie als bezorgde en zorgzame werkgever beter zou moeten weten, zeker in een tijd waarin inzetbare politiemensen schaars zijn, lijkt evident. ‘Maar toch is de werkelijkheid anders. Want juist agenten die ziek zijn geworden door hun werk, verzanden vaak in een moeras van regeltjes, onwil en wantrouwen. Heel vaak leidt hun ziekte tot rechtszaken die meer dan eindeloos duren. Dat is voor een gezond mens al niet vol te houden. Laat staan voor iemand die ziek is.
Wat minstens zo schrijnend is, is dat al die collega’s die zich in een soortgelijke situatie bevinden, op dezelfde manier worden miskend, niet worden geloofd, niet worden gehoord en niet worden gesteund door de organisatie die hen in deze situatie bracht. Een situatie die vaak verergerd wordt, meer uitzichtloos dan hij al was, door de reactie van dezelfde organisatie.’
Met meer vertrouwen
Hoopvol tenslotte is dat op 1 februari 2026 de landelijke regeling erkenning en aanspraken PTSS als beroepsziekte in werking is getreden, een akkoord tussen werkgevers en werknemers waar lang op gewacht werd. Het kabinet beloofde in 2020 immers – mede door toedoen van de Nationale ombudsman op basis van verontrustende klachten en signalen vanuit de politie – dat er financiële compensatie voor zieke agenten eenvoudiger, sneller, transparanter en met meer vertrouwen zou worden gehandeld.
John Pel & Bert Muns (2026): Politiestress; PTSS, hoe ermee om te gaan als het je overkomt, Just Publishers, 240 blz., ISBN 9789089756978.
Geef een reactie